'Dit was het nieuws!' keert terug

Opafiets, model 1940. 'Achthonderd ballen'. In Amsterdam laat je dat niet op straat staan. Dus Thomas Acda komt binnen mét fiets. ,,Hoe is het met jou. Ziet er goed uit', groet Harm Edens. ,,Ik heb me de tyfus pokke gerend', antwoordt Acda, vier kilo lichter.

Hij sloft naar het tafeltje, krabt ongegeneerd op zijn hoofd, ploft neer. Ook op de perspresentatie van het nieuwe seizoen van de Tros-topper 'Dit was het nieuws!' is Acda zichzelf. ,,Wat een gemeen partijtje letters hadden jullie in de krant zeg', bijt hij een journalist toe. En naar collega-cabaretier Raoul Heertje: ,,God straft jou ook wel ernstig met zo'n vader hè?' Daags tevoren heeft professor Heertje in een interview een mop verteld van zoon Raoul. En vergat de clou. Raoul: ,,Hij was niet leuk. En ik ook niet.'

De Tros-voorlichter probeert het gesprek te openen. ,,Op 10 december keert 'Dit was het nieuws!' terug', vertelt hij de aanwezige journalisten. ,,Tien december?', roept Acda verontwaardigd. ,,Hou nou je kop!', sneert Edens. Acda mokt. De voorlichter vervolgt: ,,Een succesvol Tros-programma van acht afleveringen, waarin Raoul Heertje, Thomas Acda, en twee wisselende gasten onder leiding van presentator Harm Edens het nieuws van commentaar voorzien.' Opnieuw trekt Acda zijn scheur open. ,,Acht afleveringen? Geen zeven? Aáácht afleveringen achter mekaar? Men vertelt mij nooit wat. Ik krijg alleen geboortekaartjes van secretaresses van de Tros.'

De woordvoerder: ,,Natuurlijk komen er interessante gasten om het nieuws mee te bespreken. Catherine Keyl, Ruud de Wild. Edwin Evers. Erik de Zwart . . .' Acda: ,,Wie? Erik de Zwart? Ha, ha. Erik de Zwart. Die is ook al oud. Ha, ha.' De woordvoerder: ,,En dan geef ik nu het woord aan Harm Edens, die wat zal vertellen over het programma.' Edens vloekt. Wat moet-ie zeggen? ,,Ik ben niet voorbereid.' Acda: ,,Geef hem dan die kaartjes! Die kaartjes met tekst.'

Gelukkig heeft de Tros een videobandje met oude fragmenten scherp staan. Tien minuutjes lachen. ,,Nou moet ik wat zeggen over het succes?', poogt Edens als de band is aflopen. De functionaris van de grootste familie van Nederland knikt bemoedigend. Edens schuifelt wat op zijn stoel. Nou, begint hij, ,,Het is dus een eenvoudig quizje met een diverse aanpak. Van het nieuws dan. Waar iedereen aan mee kan doen.' Vervolgens roemt hij nog de 'enorme leuke relatie' die hij heeft met de panelleden. En dat je op de tv slechts een selectie ziet van de totale live-opname. ,,Die kan soms wel 2,5 uur duren.' Acda: ,,En daarna zijn we hartstikke dood.'

Nu mengt Heertje zich in de discussie. ,,Het programma is zo'n succes omdat achter elke grap een afgewogen mening zit', weet de filosoof van het trio. Afgewogen mening? 'Dit was het nieuws!' is juist regelmatig ongegeneerd grof. Heertje: ,,Maar dan weten we wel waarover we het hebben. We weten wel waar die grofheid vandaan komt.' Acda valt hem bij. Want hij, Thomas Acda, leest liefst vier kranten per dag. ,,Vier.'

En is een grap bij nader inzien fout, dan wordt-ie er gewoon uitgeknipt. Acda: ,,Ik heb eens flink gefoeterd op Rob Hoogland, die Telegraaf-columnist. Een echte fascist is dat. Maar later wist ik eigenlijk niet eens wat die Hoogland nou beweerde. Dus die grap ging er gewoon uit.' Sterker was Acda's tirade op Henk Westbroek. ,,Al ver voor dat gedoe met Vrij Nederland voelde ik aan dat-ie gewoon zo fout is als een deur.' De cabaretier leunt tevreden achterover, controleert of alle journalisten zijn woorden opschrijven. ,,In die zin heeft het programma ook een voorspellende gave, dames en heren. Wilt u dat even noteren? Voorspellende is met twee ellen.'

Als 'Dit was het nieuws!' de plank echt misslaat, is dat vooral door toedoen van derden. Zo was de burgemeester van Urk laaiend toen het programma zijn gemeente een gecrashte El Al-Boeing toewenste, daags nadat tweehonderd jongeren de woning hadden vernield van een wegens zedenmisdrijven veroordeelde inwoner. Heertje: ,,Over Urk had ik het vreselijk benauwd. We moesten daar dus wat mee.' Acda, zich verheffend: ,,Maar die vent had wel gelijk, die burgemeester. Weet je dat, Raoul? Wij baseerden ons op een uitspraak van die goeie man in het Journaal, waarin hij die jongens goedpraatte. Maar het Journaal had de uitspraken van die man verknipt.' Pestend voegt hij de journalisten toe: ,,En dat soort subtiliteiten vinden we namelijk niet terug in de pers, dames en heren'

Leuk zijn is niet moeilijk. ,,Je moet in ieder geval niet leuk willen dóen. En wij hebben allen de natuurlijke neiging grappig te zijn', analyseert Heertje. ,,Ja, soms vind ik mezelf ook heel grappig. Al vind ik deze weer wat minder.' Acda: ,,Het is heel spontaan. De gasten zijn vaak het probleem: 'Wees nou niet zo grappig', zeggen wij vaak.'' Het liefst heeft het trio 'serieuze' gasten als Aad van den Heuvel of Koos Postema. Acda: ,,Voorbereiden kan niet. Het gaat om de spanning van het moment. Je moet dus heel goed op je qui-vive blijven.' Hij buigt zich nog eens naar de journalisten. ,,Hoe je dat spelt? Qui-vive? Moet je maar opzoeken.'

En als de grappen uitblijven? ,,Dat gebeurt niet', zegt Heertje stellig. Nooit? Nou ja, één keertje dan: toen Heertje Acda de mond snoerde met een wel heel lage opmerking. Zoiets als: 'Ha, ha, wat zijn wij weer leuk'. ,,Dat is killing. Hartstikke killing', verzucht Acda. ,,Ik heb hem toen 's nachts opgebeld: Hufter, nog één keer en ik hang je hartstikke op aan je ballen.''

Het enige criterum voor een grap is dat-ie 'moet kunnen'. Acda: ,,Wij hadden een grap over Piet Bambergen. Die was net dood dus wij vroegen ons af: wat moet die René van Vooren nou, die aangever van Bambergen? Nou ja: die loopt dus de hele dag bij de bakker naar binnen en zegt: 'Komt er een vrouwtje bij de dokter . . .' Leuk, vonden wij. Maar na de opname kwam netcoördinator Bob Bremer naar ons toe: die grap moet eruit. Nou, mooi niet dus. Wij zijn gewend in vrijheid te werken.'

,,Maar als René Froger bij ons zegt: 'Hé, Raoul, je bent toch joods?' en vervolgens een mop van Sam en Moos gaat vertellen, wordt-ie toch een potje afgezeken! Maar over de homoseksualiteit van Harm doen we niet moeilijk. Hè Harm?' Edens knikt instemmend. ,,Het is geen issue hoor', sust Acda. ,,Ik wíst lange tijd niet eens dat hij een homoseksueel is.' En, zich vooroverbuigend naar Edens: ,,Verrek Harm, ben je dan een homoseksueel?'