SPRAAKHERKENNERS

Automatische spraakherkenners maken tien keer zoveel fouten als secretaresses.

Kennelijk is de apparatuur nog niet fijngevoelig genoeg om tekst die in een normale werksituatie wordt gedicteerd, fatsoenlijk op papier te krijgen. In de pathologie zitten ze daar eigenlijk wel op te wachten. Pathologen, die onder de microscoop minuscule stukjes weefsel onderzoeken, hebben voortdurend hun ogen en handen nodig en kunnen daarbij zelf moeilijk iets op papier zetten.

Op dit moment spreken ze hun bevindingen in op een bandrecorder, waarna de tekst door een secretaresse werd uitgetikt. Automatische spraakherkenners, die het verhaal van de medicus onmiddellijk uit de printer laten rollen, zouden in de pathologie, net als in de radiologie, zeer welkom zijn. Maar de resultaten luisteren wel erg nauw: de spraakherkenner die niet goed verstaat of de patholoog 'een' of 'geen' kankercel zei, maakt brokken.

En dat blijkt nogal eens zo te zijn, constateert Ellen Verheijen, die vrijdag in Eindhoven promoveert op onderzoek naar deze vorm van spraakherkenning. Waar secretaresses maar één procent van de gedicteerde woorden verkeerd overnamen, gingen de automatische spraakherkenners bij tien procent van de woorden de mist in.

En wat erger is: bij correctie van hun rapporten, de volgende dag, zagen de pathologen twee derde van deze fouten over het hoofd. De diagnoses kunnen zeer complex zijn en alle aandacht van pathologen opeisen, zodat ze zich niet geheel kunnen concentreren op wat ze dicteren. Bovendien zijn er vaak storende invloeden - er gaat een telefoon of er loopt eens iemand binnen -, waardoor het dicteren wat rommelig verloopt. Een grammaticale slipper wordt er dan door secretaresses wel uitgehaald. Maar de automaat pint je erop vast.

Het corrigeren van de tekst kan het beste onmiddellijk na het onderzoek gebeuren. Daarbij doet de patholoog er goed aan om zich vooral op inhoudelijke missers te concentreren. Uit het onderzoek van Verheijen bleek dat pathologen die zowel inhoudelijke als syntactische fouten van de spraakherkenner wilden verbeteren, het er niet best van af brachten.