Brutale aanpak Van Wely wordt hardhandig bestraft

WIJK AAN ZEE - De overgang van knock-out-matches naar een gesloten competitie over dertien rondes - het round robin-systeem - heeft in het eerste speelweekeinde van het Hoogovens-schaaktoernooi weinig harten sneller doen kloppen. Met twaalf remises in veertien partijen is er nauwelijks sprake van enige afscheiding.

Het was vooral op aandrang van de grootmeesters dat het knock-out-experiment naar de prullenbak werd verwezen. Een kleine vingerfout had in die opzet vaak een onmiddellijke uitschakeling tot gevolg. De organisatie bleek tevens gevoelig voor de eerste tekenen van weerzin onder het publiek. Aan strijd was sinds 1993 - het eerste Hoogovensjaar waarin de tennisformule werd gehanteerd - geen gebrek, maar de topattracties sneuvelden vaak voortijdig. Zo hield de nogal saaie schuiver Drejev vorig jaar Nigel Short uit de finale. Een tweede vervelende bijwerking was dat de Nederlanders vrijwel zonder uitzondering al na een paar speeldagen konden bijschuiven in het reserve-gezelschap.

Nederland wordt in de schaakwereld meer en meer een buitenbeentje. Het toernooiklimaat is er uitstekend met ijzersterk bezette evenementen in Groningen, Amsterdam en Wijk aan Zee. Tegelijkertijd is het spelniveau van de Nederlandse top schrikbarend teruggelopen. Vooral 1995 was een rampjaar. Voor Jeroen Piket regen de dramatische resultaten zich aaneen en op de laatste Elo-ranglijst komt nu nog maar één Nederlander in de top-honderd voor (Jan Timman staat veertigste). Voor toernooidirecteuren een reden temeer om terug te keren naar de klassieke toernooivorm.

Dat de 58ste editie desondanks te kampen heeft met startproblemen, kan de organisatoren moeilijk aangewreven worden. Nooit eerder herbergde Wijk aan Zee een schaakkamp van categorie 17. De absolute top - Kasparov, Karpov, Kramnik en Kamsky - is weliswaar wat ondervertegenwoordigd, maar een deelnemerslijst met Sjirov, Ivantsjoek, Gelfand, Tiviakov en Sokolov moet garant staan voor een verbeten jacht op de hoofdprijs van 15 000 gulden.

De meest opvallende verschijning is de Indiër Viswanathan Anand. Na zijn dramatische nederlaag in de tweekamp tegen Gary Kasparov sloot hij zich enige maanden op in zijn studeerkamer om de klap te boven te komen. Anand liet zich alleen zien tijdens een rapid-toernooi in Parijs, maar durft nu de strijd weer aan.

Wijk aan Zee is voor hem eerst en vooral een voorbereidingstoernooi op het komende supertreffen in Linares, waar volgens zijn eigen prognose de voltallige top-tien van de wereld bijeen zal zijn. Over zijn vorm van het moment kan na twee vlotte remises slechts gespeculeerd worden. Medefavoriet Ivantsjoek liet het niet op een confrontatie aankomen (Anand: “Ik hoopte vergeefs dat hij mij de kans zou geven wat spelritme op te doen”) en kon na 25 zetten de vertrouwde bontmuts opzetten.

Ook tegen Sjirov kon Anand geen potten breken. Na enkele schermutselingen op de h-lijn - gevolgd door een grootscheepse afruil - lag een vroegtijdige gang naar de analyseruimte voor de hand.

Van de Nederlandse deelnemers trok Loek van Wely de meeste aandacht, zij het in negatieve zin. De compromisloze Tilburger had dit weekeinde minder fortuin dan zijn voetballende stadgenoten. Tegen de toernooiwinnaar van vorig jaar, Alexei Drejev, toog hij in de openingsronde iets te onvervaard ten aanval, een strategie die juist tegen zo'n bedachtzame killer wel tot problemen moest leiden. De nederlaag die hij er gisteren overheen kreeg, kwam zo mogelijk nog harder aan. Van Wely onderschatte het creatieve vernuft van Sokolov en moest toezien hoe zijn koningsstelling na een ondoordachte paardzet totaal versplinterde.

Voor Jeroen Piket gloort er enige hoop op een behoorlijk toernooiresultaat. Hij startte met twee plusremises. Tegen de Duitse grootmeester Robert Hübner verspeelde hij de kans op een vol punt, toen hij vlak voor de eerste tijdcontrole te gretig een pionnetje roofde. Ook voor Jan Timman - in oktober in een onderlinge tweekamp nog veel sterker dan Piket (6-4) - was het oppassen geblazen. Hij moest gisteren nauwkeurig handelen om de agressieve bedoelingen van de Leiderdorper te neutraliseren.