Frankrijk lyrisch over roman van Antoon Coolen uit 1931

AMSTERDAM - Een opgewonden telefoontje uit Parijs: “Kun je snel 'De goede moordenaar' van Antoon Coolen naar me toe sturen? Dat boek schijnt echt bijzonder te zijn.” De Nederlands sprekende Fransman moet genoegen nemen met een vergeeld exemplaar, want het boek blijkt hier niet meer leverbaar.

De romanschrijver Antoon Coolen (1897-1961) is herontdekt. En wel door de Franse kwaliteitskrant Le Monde, die in haar boekenbijlage van afgelopen vrijdag een lovende bespreking aan 'De goede moordenaar' wijdde. Een meesterwerk, vindt recensent Patrick Kéchichian. Alleen met de verandering van de romantitel in 'La faute de Jeanne le Coq' is hij het niet eens.

Onder de kop 'Coolen contre Dieu et diable' looft Kéchichian de beschrijving van een reeks tragische ontwikkelingen die beginnen met een moord in een Brabants dorp. “Coolen kijkt naar het goede. Hij kijkt naar het kwade. Maar in zijn blik zit niets van een oordeel. Intuïtief kent deze schrijver de kracht van de primitieve instincten die al die gefrustreerde zielen voortjagen.”

De streekroman kwam in 1931 (!) in Nederland uit. Vijf jaar later volgde bij de Franse uitgever Grasset een vertaling van Marcelle Schlomer. Aan deze tekst ging een liefdevolle inleiding van de schrijver Jean Giono vooraf, wiens werk indertijd ook in het Nederlands verscheen. In een vertaling van - hoe kan het ook anders - Antoon Coolen.

In Le Monde komen de bewonderende woorden van Giono voortdurend terug. De recensent is het zo roerend met hem eens, dat hij zijn bespreking eindigt met een uitgebreid citaat: “In dit boek heeft alles evenveel diepte. Er is een perfect evenwicht tussen de grote tragedie en het kleinste detail. (. . .) Antoon Coolen bezit het talent om alles te beschrijven wat deel uitmaakt van het drama. Hij is een precies mens. Hij is het kind van de wereld.”

- VERVOLG OP PAGINA 19

Mogelijk herdruk 'De goede moordenaar' 'In het rijtje Nescio, Elsschot en Slauerhoff hoort nu ook Coolen thuis' - VERVOLG VAN PAGINA 1

De Franse heruitgave van Antoon Coolens vergeten roman 'De goede moordenaar' is buiten het Nederlands Literair Produktie- en Vertalingenfonds om gegaan. “Wij wisten van niets”, zegt directeur Frank Ligtvoet. “Blijkbaar heeft uitgever Autrement een keer in zijn boekenkast gesnuffeld.”

Eén ding moet Ligtvoet rechtzetten: 'De goede moordenaar' is niet de enige in het Frans verschenen roman van Antoon Coolen, zoals Le Monde meldt in de kop. Ook 'De drie gebroeders' en 'Dorp aan de rivier' kwamen respectievelijk in 1943 en 1954 in een vertaling uit (als 'Les trois frères' en 'Un village au bord de l'eau').

De auteur verdient de erkenning voor zijn werk zeker, vindt de fondsdirecteur. “Wij lezen hem niet meer, omdat we vallen over zijn vele herhalingen. Maar dat zegt niets. Over een paar jaar zien wij Coolens kracht als verteller misschien ook wel weer.”

De enthousiaste recensie in Le Monde komt voor het fonds op een goed moment. Het had al het plan om tijdens de internationale boekenbeurs in Frankfurt, begin volgende maand, speciale aandacht te besteden aan moderne klassiekers. “Hiermee willen we laten zien dat het succes van de Nederlandse literatuur niet uit de lucht komt vallen. Maar in het rijtje Nescio, Elsschot en Slauerhoff hoort nu ook Coolen thuis.”

Het is moeilijk te verkroppen dat de Fransen nu een gloednieuwe editie kunnen lezen, terwijl de Nederlanders het moeten stellen met een of ander beduimeld exemplaar. Maar de achterstand wordt ingehaald, want uitgever Nijgh en Van Ditmar overweegt 'De goede moordenaar' in moderne spelling uit te brengen, tegelijk met 'Dorp aan de rivier'. Alleen het laatste boek is nog leverbaar in pocketvorm.

Directeur Vic van der Reijt van Nijgh en Van Ditmar overwoog al een tijdje om iets met Antoon Coolen te doen. “Ik wachtte op een aanleiding. Misschien is dit het juiste moment.”