COLUMN

Afgelopen weekend raakte ik in het gezelschap van de Vlaamse dichter Herman de Coninck. Toen wij, na onze literaire plichten te hebben vervuld, in een café ons persoonlijk leven mochten leiden, was het eerste wat hij vroeg of ik ook dat doelpunt van Zaragoza had gezien. Nee, niet ging het over de verzamelde gedichten van Remco Campert, niet over de dood van Willem Frederik Hermans en niet over de Libris-prijs, maar over het doelpunt van, ja van wie eigenlijk?

Opeens wist ik zeker dat het inderdaad een legendarisch doelpunt was, iets wat ik tot dan toe een beetje betwijfelde, omdat ik zelf eens net zo'n doelpunt heb gezet dat behalve het handjevol toeschouwers niemand heeft opgemerkt, maar vooral ook omdat toevalstreffers, zoals het Zaragoza-doelpunt, misschien wel verbijsterend zijn, maar niet geniaal, zoals een flitsende solo of een verrukkelijk hakje. Maar over de status van legendes kun je niet in je eentje oordelen, dat zijn collectieve beslissingen en als zo'n doelpunt al in het gemeenschappelijk geheugen is ingedaald kan ik er verder niets tegen uitrichten.

Trouwens, omdat legendes van oorsprong religieus zijn en het woord betekent 'wat gelezen moet worden', d.w.z. het leven van een heilige op diens feestdag, past het woord hier. Want Zaragoza's doelpunt had, juist als toevalstreffer, iets bovennatuurlijks dat niet meer met ordinaire ballistiek valt te verklaren; gerechtigheid in de laatste tel waar niemand het meer verwachtte, een deus ex machina.

Sportlegendes zijn mooi want ordelijk. De Engelse keeper Gordon Banks die in 1966 een onhoudbare kopbal hield, weet u nog? Nee, natuurlijk, een goeie legende verliest z'n inhoud op den duur en eindigt alleen maar als naam. Zo knik ik altijd instemmend als iemand het over de legendarische Stirling Moss heeft maar wie hij was en wat hij verrichtte? Niettemin, legendarisch is hij, een heilige.

Het is alleen een beetje jammer dat Zaragoza's doelpunt zo zichtbaar was, iedereen heeft het gezien. Stel je voor dat alleen de radio aanwezig was geweest, dan was hetzelfde doelpunt aangewezen op mondelinge overlevering, en dat levert toch de sterkste legendes op. Neem de Tour de France, uit de tijd van Poulidor of Wout Wagtmans, je wist eigenlijk niks van die helden.

En zo is het meest legendarische sportmoment dat ìk ken de overwinning van Jan Janssen in de Tour geweest, de snikkende god op de radio, het geloof dat je maar moest opbrengen dat hij inderdaad die paar seconden op van Springel nam, want zien kon je het niet. Dat alles heeft Zaragoza's doelpunt niet, miljoenen hebben het wonder tientallen keren gezien, pas over eeuwen, als het filmpje hopelijk verteerd is, kan de ware legende eromheen inzetten.