Halsstarrig Kroatië riskeert VN-sancties

Kroatië blijft vooralsnog weigeren mee te werken aan onderzoeken van het Joegoslavië-Tribunaal naar oorlogsmisdaden bij operaties van het Kroatische leger in 1995. Het land riskeert daarmee sancties van de Verenigde Naties.

De Verenigde Staten hebben Kroatië gewaarschuwd voor 'zware consequenties' als het land niet meewerkt. De president van het Tribunaal, Gabrielle Kirk McDonald, heeft Kroatië gemeld bij de VN-Veiligheidsraad omdat het weigert informatie te geven over de operaties 'Storm' en 'Bliksem' in 1995. Daarmee heroverden de Kroaten de Krajina en West-Slavonië op de Kroatische Serviërs. Verder wil Zagreb de van oorlogsmisdaden verdachte Mladen 'Tuta' Naletilic niet uitleveren.

De melding wegens non-coöperatie is de zwaarste sanctie die het Tribunaal tegen een land kan treffen. De regering in Zagreb trekt zich echter nog niets aan van de signalen dat het land zijn opstelling moet wijzigen. De Kroatische regering zegt dat de offensieven tegen de Kroatische Serviërs niet onder de jurisdictie van het Tribunaal vallen. In de Krajina zijn honderden Serviërs gedood, en tienduizenden op de vlucht gejaagd naar Joegoslavië.

De belangrijkste reden voor de Kroaten om niet mee te werken, zou zijn dat zij vrezen voor een aanklacht tegen president Franjo Tudjman wegens oorlogsmisdaden - net als tegen zijn collega Milosevic van Joegoslavië. Een aanklager van het Joegoslavië-Tribunaal memoreerde onlangs nog eens dat Tudjman met zijn 'obsessie' delen van Bosnië te willen annexeren, verantwoordelijk kan worden gehouden voor wreedheden tegen Bosnische moslims. Verder is hij niet opgetreden tegen de Kroaten die wraakacties hebben uitgevoerd op Serviërs in 1995.

Hardliners binnen de regerende HDZ-partij zouden ook voor een confrontatie met het Westen kiezen om de positie van de partij te versterken. De HDZ, die Kroatië naar onafhankelijkheid leidde (en oorlog), heeft haar aanhang zien slinken tot 25 procent van de kiezers. Dat is het laagste percentage sinds de partij aan de macht kwam in 1990. Begin volgend jaar zijn er weer verkiezingen.

Verwacht wordt evenwel dat Zagreb probeert sancties te voorkomen door water in de wijn te doen in de zaak-Mladen Naletilic. Deze commandant van de Bosnische Kroaten zou 'op het juiste moment' worden uitgeleverd. Hij wordt gezocht voor zijn aandeel in etnische zuiveringen in Mostar en omgeving, in 1993 en '94. Naletilic werd drie jaar geleden in Zagreb opgepakt. Het proces tegen hem voor een Kroatische rechter is gestaakt 'wegens zijn slechte gezondheid'. Hij verblijft in een gevangenishospitaal.