Van Aartsen voorziet verdere liberalisering in de landbouw

DEN HAAG (ANP) - Akkerbouwers en melkveehouders kunnen hun borst nat maken. Forse dalingen van de prijzen van graan, melk, rundvlees en suiker zijn op komst. Voor melk zal de prijsdaling zelfs zo fors zijn, dat de bestaande superheffingsregeling nutteloos wordt en beter kan worden afgeschaft.

Dat beeld schetst minister Van Aartsen (Landbouw) in zijn vertrouwelijke concept-nota over de toekomst van het Europees landbouwbeleid. De nota, die uiteindelijk bestemd is voor de Tweede Kamer, wordt volgende week vrijdag besproken in de ministerraad.

Van Aartsen gaat in zijn nota uit van twee belangrijke ontwikkelingen die het Europees landbouwbeleid de komende vijftien jaar zullen bepalen: liberalisering van de internationale landbouwhandel en toetreding van de Midden- en Oosteuropese landen tot de Europese Unie. De volgende ronde van de wereldhandelsorganisatie (voorheen GATT) zal volgens de landbouwminister zeker resulteren in een verdere verlaging van de Europese exportsubsidies. Dat brengt een verdere aanpassing van het gemeenschappelijk landbouwbeleid met zich mee. Datzelfde geldt voor de komst van Polen, Hongarije, Tjechië, Slowakije en Slovenië naar de Europese Unie. Die landen zullen een deel van het Brussels landbouwbudget opeisen. Als ze verder hun landbouw zo sterk weten te ontwikkelen dat ze meer produceren dan ze zelf consumeren, komen ze ook nog met hun landbouwprodukten op de Europese markt. En die is al overvoerd.

Om de gevolgen van die ontwikkelingen voor de Nederlandse boer in kaart te brengen, heeft Van Aartsen vier toekomstscenario's laten doorrekenen. Deze zijn onderling verschillend (veel of weinig liberalisatie; niet of wel landbouwexport van de vijf Oosteuropese landen naar de Europese Unie), maar de uitkomsten voor de agrariërs zijn in grote lijnen hetzelfde. De prijzen van de produkten die nu nog het meest afhankelijk zijn van Europese steun, melk, rundvlees, suiker en graan, gaan fors naar beneden.

De melkprijs zal in 2010 waarschijnlijk gedaald zijn met één tot twee dubbeltjes tot zo'n 57 tot 48 cent per kilo. (Nu nog 65 cent per kilo.) Een gemiddelde melkveehouder die jaarlijks 300.000 kilo melkt, zal daardoor 24 tot 51 mille aan inkomen mislopen.

“Een quotastelsel lijkt in die omstandigheden nauwelijks zinvol meer”, schrijft Van Aartsen in zijn concept-nota, die overigens dateert van eind november, maar volgens ingewijden sindsdien niet meer inhoudelijk is gewijzigd. “Een quotastelsel heeft immers als doel te vermijden dat bij een relatief hoge prijs de produktie te veel uitbreidt. Bij een prijs in de orde van 48 ct/kg lijkt dit weinig reeël meer. Veel producenten zullen niet voor een dergelijke prijs kunnen produceren.” Van Aartsen vraagt zich daarom af of het niet beter is op termijn de melkquotumregeling gewoon af te schaffen.

Die prijsdalingen zullen de meeste boeren opzadelen met flinke aanpassingsproblemen. “Zeker in eerste instantie als producenten geconfronteerd worden met meer marktwerking en minder bescherming. Verlaging van de kostprijs moet daar een antwoord op vormen, maar is op korte termijn veelal niet mogelijk”, aldus Van Aartsen.