Jan Douwe Kroeske wil na vertrek niet omzien in wrok

Met programma's als 'Jules Unlimited' en 'Twee meter sessies' groeide hij in de loop der jaren uit tot een bekend Vara-gezicht. Maar de liefde tussen Jan Douwe Kroeske en deze omroep hield geen stand. Kroeske zoekt nu zijn heil bij RTL 5, waar hij dit weekeinde een marathonuitzending van het Woodstock-festival presenteert.

Een vrouw nadert het cafétafeltje. Of hij een lot wil kopen. Van de Zonnebloem, voor de arme bejaarden. Een lichte aarzeling, dan trekt hij zijn portemonnee. Jan Douwe Kroeske is een aardige vent. Misschien wel té aardig.

Vorig jaar kreeg hij van de Vara, waarvoor hij vijftien jaar werkte, te horen dat hij per september van dit jaar zijn biezen kon pakken. 'Jules Unlimited' is een programma voor jongeren, en nu Jan Douwe de veertig is gepasseerd past hij daar niet meer bij, verklaarde Vara-directeur Vera Keur onlangs in 'Nieuwe Revu'. Verder is Kroeske vooral goed op het terrein van sport en muziek, maar daar doet de Vara op tv niets aan. De Vara en Kroeske hebben elkaar wat tv betreft dus niets meer te bieden, concludeerde de Vara-directeur.

Tot overmaat van ramp kondigde ook de NPS twee maanden geleden aan niet met Kroeske door te gaan. De laatste aflevering van 'Twee meter sessies' bij deze omroep werd deze week uitgezonden. De NPS zond Kroeskes programma sinds zes jaar uit. In het nieuwe programmaschema voor Nederland 3 zal de VPRO met 'Loladamusica' de omroep worden die de popmuziek 'doet'. 'Twee meter' moet daarvoor wijken.

Wat doet een mens in zo'n geval? Stampvoeten? Woedend worden op degenen die hem zonder blikken of blozen aan de dijk hebben gezet? Wraakacties plannen? Jan Douwe Kroeske niet. Natuurlijk, geeft hij toe, leuk is anders. Zíín wens was het niet om bij Vara en NPS te vertrekken. Maar wat kon hij er aan doen, nu de beslissing immers al was genomen? Hij is er het type niet naar om om te zien in wrok.

Maar echt lekker zit het hem natuurlijk niet. Een goede reden voor het opheffen van 'Twee meter sessies' is hem nooit gegeven. ,,Met de kijkcijfers had het niets te maken, daar waren ze tevreden over. Het programma zelf vonden ze ook goed, en mij als presentator vonden ze ook niet uitgerangeerd.'' Waarom het programma dan toch van de buis wordt geknikkerd?

,,Dat is van bovenaf besloten. Ik heb daar zelf nooit over gesproken met Tom Kamlag, de zendercoördinator. In overleg met de programmadirecteuren heeft hij bepaald dat de VPRO met 'Loladamusica' voortaan de popmuziek in gaat vullen. Een onterechte beslissing om 'Loladamusica' en 'Twee meter sessies' tegen elkaar af te wegen. Waarom zouden die twee niet naast elkaar kunnen bestaan? Ze vullen elkaar juist aan. De eindredacteur van 'Loladamusica' was dat met me eens.''

Maar Kroeske berust erin, net zoals hij in de beslissing van de Vara berust. Achterafgepraat heeft geen zin, vindt hij. ,,Stel je voor dat je een relatie van vijftien jaar beëindigt. Als de één de beslissing al genomen heeft om er mee te kappen, dan praat je niet meer als twee gelijkwaardige partijen. Het besluit staat vast. De ander kan daar vreselijk tegen in het geweer komen of een goed gesprek willen, maar dat heeft feitelijk geen effect meer.''

,,Nee, het is niet van 'I take it as it comes', zegt hij. Als je me vorig jaar had gesproken, toen de beslissing net gevallen was, had je mijn ware gevoelens daarover misschien wel gezien. Nu heb ik geen zin meer om opnieuw naar die tijd terug te gaan. Zo'n stukje van Boudewijn Büch in 'Nieuwe Revu', waarin hij zegt geen vinger achter het waarom van mijn vertrek bij de Vara te kunnen krijgen. Dat zegt mij veel meer dan blijven hangen in verwijten. Ik heb goeie herinneringen aan een heleboel geweldige mensen met wie ik bij de Vara heb gewerkt, van Felix Meurders en Jack Spijkerman tot Herman Stok.''

Maar een afscheidsfeestje, daar heeft Kroeske geen behoefte aan. Hij kijkt vooruit, naar zijn toekomst bij het commerciële RTL 5. 'Twee meter sessies' krijgt op die zender een vervolg. Bovendien gaat hij er nog een tweede programma maken, waarvan de inhoud nog niet bekend is. Dit weekeinde is Kroeske voor het eerst op RTL 5 te zien, met een twee dagen durende marathonuitzending van het onlangs gehouden Woodstock-festival.

In 1994 verwoordde Kroeske in de Vara-gids nog zijn afkeer van zenders waar het alleen maar gaat om kijkcijfers scoren. ,,Ik heb gelukkig nog steeds het gevoel dat ik in een notenwinkeltje werk waar het naar versgebrande pinda's ruikt. Ik heb geen trek om bij een McDonald's te gaan werken waar je alleen hapklare brokken kunt krijgen'', zei hij toen.

Anno nu zegt Kroeske geen problemen te hebben met het werken voor de commerciëlen. Hij is een programmamaker, benadrukt hij, en als een zender hem de kans geeft om programma's te maken zoals hij dat wil vindt hij dat prima. Angst dat hij 'Twee meter sessies' zal moeten omvormen tot een makkelijk weg te happen Big Mac heeft hij niet. Integendeel.

,,Ik vind het geweldig dat 'Twee meter sessies' nu elke donderdagavond te zien zal zijn. Bij de NPS was het dan eens om de twee weken, dan weer eens in de drie of vier. En bij RTL zit ik nog op een beter tijdstip ook: om half elf in plaats van half twaalf. Nee, ik heb geen angst dat RTL mij in mijn vrijheid zal beperken. De titel 'Twee meter sessies' moet dezelfde lading blijven dekken als hij altijd heeft gedaan. Aankomende bands laten zien én gevestigde namen. Dat moeten we kunnen voortzetten, anders zou het programma deze naam niet kunnen dragen. Dat was voor mij heel duidelijk een voorwaarde.''

Maar hoe zit dat dan met kijkcijfers? Bij RTL weten ze ook wel dat Mariah Carey meer kijkers trekt dan een onbekende band uit het alternatieve circuit. Zal hij om die reden de keuze van zijn gasten niet aan moeten passen? ,,Ach'', zegt Kroeske, ,,kijkcijfers spelen altijd een rol. Ook bij de publieke omroep. Zelf maak ik ook liever een programma voor 400 000 kijkers dan voor 40 000.''

Maar dat betekent niet dat hij een knieval zal doen voor de smaak van de gemiddelde kijker naar de commerciëlen. ,,Natuurlijk kan de keuze voor een bepaalde artiest botsen met de wens om veel kijkers te halen. Maar daar houden we geen rekening mee. Het gaat erom dat je de kijker een plezier wil doen. Ik denk dat ik heel veel mensen kan interesseren voor bands die ze helemaal niet kennen. Dat ik ze door mijn programma zo enthousiast maak voor een onbekende band of artiest dat ze het ervaren als een persoonlijke ontdekking. Dat gevoel, daar is het mij om te doen.''