Kinderbijslag moet worden afgeschaft

Door kinderbijslag te betalen, bemoeit de overheid zich met de keuze van ouders om wel of niet kinderen te krijgen. Schaf die kinderbijslag maar af. Als we ouders willen helpen, kan dat beter door rechtstreeks de kosten van scholing en ontwikkeling te subsidiëren.

Vorige week laaide in Den Haag en via de media de discussie over de kinderbijslag weer op. Het kabinet wil vanaf volgend jaar een verhoging van vijftig gulden per jaar, waarop de PvdA nog iets meer bood. Uiteraard werd dit bod weer met honderden guldens overtroffen door de Socialistische Partij. D66 stelde een indirecte verhoging voor via de fiscale aftrek.

De reden voor het smijten met bedragen moge duidelijk zijn: Prinsjesdag komt eraan en Nederland ziet uit naar een begrotingsevenwicht, hetgeen bij links Nederland een Sinterklaas-spasme opwekt.

Niemand voert echter de discussie over het principe van de kinderbijslag (hoewel SP-leider Jan Marijnissen eraan raakte, toen hij stelde dat het geld zelden of nooit aan het directe welzijn van het kind wordt besteed). Dit verbaast mij overigens niets. Wie de discussie opent kan waarschijnlijk rekenen op een hoos aan verwijten. Toch wil ik pleiten voor de afschaffing van de kinderbijslag. Immers, over het principe valt te twisten en de praktijk is afkeurenswaardig.

Ooit heeft de politiek besloten, dat de overheid het ouderschap een steuntje in de rug moet geven. Want het is in het belang van het volk en de natie, dat zij productieve zonen en dochters heeft. Bovendien is het ouderschap duur; kinderen eten veel, moeten worden gekleed en dienen een gedegen opleiding te volgen. In het feit dat er gezinnen bestaan die het niet al te breed hebben, valt nog een extra argument voor het principe van de kinderbijslag te ontdekken. Al deze argumenten zijn bovendien heel goed te vertalen naar de jaren negentig en waarschijnlijk ook het nieuwe millennium. De noodzaak van deze financiële prikkel heeft zich de laatste tientallen jaren ook wel bewezen.

Had een doorsnee gezin in de jaren voor, tijdens en vlak na de oorlog nog zo'n vier tot zes kinderen, nu kent het gemiddelde gezin nog zo'n anderhalf kind. Gezien deze demografische ontwikkeling kunnen we verwachten dat de komende jaren de lastendruk verdeeld zal moeten worden over een veel kleiner werkend deel van de bevolking. Een tweede verwachting is, dat er ondanks technologisering en automatisering een teveel aan banen en dus een tekort aan arbeidskrachten zal ontstaan. Ook dat in aanmerking genomen valt handhaving en misschien zelfs verhoging van de kinderbijslag te bepleiten. Een premie op het krijgen en opvoeden van kinderen is bijna gerechtvaardigd.

Maar wat te doen met een veel fundamentelere vraag: Om welke principiële reden moet een overheid bijdragen aan de keuze van mensen om kinderen te krijgen, en die mensen er dus voor betalen? Ik kan me er geen antwoord op voorstellen. Behalve dan dat een overheid verantwoordelijk is voor een gelijke maatschappelijke startpositie van alle individuen als het gaat om scholing en een stukje maatschappelijke of individuele ontwikkeling, en dus mogelijkheden op de arbeidsmarkt en in de maatschappij. Dat zal ook het meest voorkomende antwoord op deze vraag zijn.

Het is echter mijn stellige mening, dat dit geen antwoord is op de gestelde vraag. Die gaat over de financiële positie van mogelijke ouders. Die vraag blijft dus: Waarom betalen we volwassenen, mogelijke ouders, om een goede startpositie van kind als toekomstig individu te garanderen? Ik vind het verkeerd als een overheid een dusdanige invloed uitoefent op de vrije keuze van mogelijke ouders. Zij moeten zonder deze prikkel de afweging maken of zij al dan niet een kind krijgen dan wel opvoeden. Oudercapaciteiten, verantwoordelijkheidsbesef en de financiële situatie van het gezin dienen daarin de doorslag te geven.

Natuurlijk is het in de praktijk zo, dat het geld van de kinderbijslag vaak in goede handen is bij de ouders. Want natuurlijk hebben zij het welzijn van het kind hoog in het vaandel. Toch wil ik met Jan Marijnissen constateren, dat naarmate de financiële situatie van het gezin krapper wordt, de kans afneemt dat het geld van de kinderbijslag direct bij het kind terechtkomt. Het komt vaker op de grote hoop van vaste lasten van het gezin. In tegenstelling tot Jan Marijnissen vind ik vervolgens niet, dat dan maar de kinderbijslag verhoogd moet worden. Allereerst, omdat ik graag wil dat we in Nederland een situatie van begrotingsevenwicht dan wel -overschot krijgen en dus de collectieve lastendruk omlaag kan. Daar zijn we allemaal bij gebaat.

In de plaats van het niet creatieve sinterklaasdenken zou ik graag een directe bijdrage willen leveren aan het doel zorg te dragen voor een goede maatschappelijke startpositie van toekomstige individuen. We kunnen de kinderbijslag beter afschaffen, maar het doel wel handhaven. Het is in het belang van het kind, dat het gedegen onderwijs kan volgen en zich in sportieve en/of maatschappelijke zin kan ontplooien. Daar moeten de overheid en wij allen voor garant staan.

Ik pleit dan ook voor het afschaffen of verlagen van kosten als het schoolgeld en het boekengeld. Daarnaast zou bekeken moeten worden in hoeverre de overheid, het liefst lokaal, kan bijdragen aan de verdere ontwikkeling en ontplooiing van het kind. Zaken als een gesubsidieerd lidmaatschap van maatschappelijke, creatieve, kunstzinnige en sportieve instellingen en organisaties voor het opgroeiende kind en het verlagen van de drempel tot deelname aan buitenschoolse activiteiten zijn concrete voorbeelden van deze ontwikkeling en ontplooiing. Kortom, de overheid moet in plaats van het subsidiëren van ouders de drempels voor maatschappelijke ontwikkeling van het kind drastisch verlagen. Dit voldoet beter aan het doel en hoeft niet meer te kosten dan de kinderbijslag.

De taak van de ouders ligt bij het zorgdragen voor een dak boven het hoofd, kleding, voedsel, een opvoeding en veel genegenheid. Daar moeten zij dan ook zonder steun van de overheid en de belastingbetaler voor opdraaien. Dat hoort immers nu eenmaal bij een keuze voor het ouderschap.