'Vrijspraak' geëist vijftig jaar na executie

BRUSSEL - Vrijspraak voor een vrouw die vijftig jaar geleden werd geëxecuteerd. Dat zal wellicht de bizarre uitspraak zijn van een militaire rechter in een al even bizar proces, dat dezer dagen in Brussel wordt gevoerd.

De vrouw, Irma Laplasse uit het Vlaamse Oostduinkerke, zou in de nadagen van de tweede wereldoorlog verzetsstrijders hebben 'verklikt' aan de Duitsers. Ze deed dat in de hoop dat haar zoon, een collaborateur, door de Duitsers uit handen van het verzet zou worden bevrijd. De Duitsers grepen inderdaad in. Zeven verzetsmensen kwamen om, maar ook Irma Laplasse stierf later door een kogel. Ze werd kort na de oorlog door een speciaal tribunaal ter dood veroordeeld.

Het proces dat tot de executie leidde, deugde niet, betoogde gisteren echter de auditeur-generaal bij het Militair gerechtshof in Brussel. En daarom verdient Irma Laplasse alsnog vrijgesproken te hebben. Het openbaar ministerie is niet onder de indruk van een reeks getuigenverklaringen, eerder deze week, waaruit zou moeten blijken dat de vrouw doelbewust naar de Duitsers is gelopen om aan te dringen op bevrijding van haar zoon. De getuigen waren allen Belgen, op een Duitser na, een voormalige onderofficier bij wie Laplasse gesmeekt had iets te ondernemen.

Volgens nabestaanden van de gesneuvelde verzetslieden is Laplasse dan ook terecht terechtgesteld.

Binnen enkele weken wordt een uitspraak van de militaire rechter verwacht in de zaak-Laplasse. Vooral rechtse kringen, waaronder het Vlaams Blok, hopen dat vrijspraak ertoe leidt dat ook andere 'slachtoffers' van de zogeheten repressie alsnog gerehabiliteerd worden.

Honderden Vlamingen, verdacht van collaboratie, werden na de oorlog zwaar bestraft. Sommigen zijn nog altijd hun burgerrechten kwijt (ze mogen niet stemmen, hebben geen recht op een uitkering en dergelijke). Niet iedereen die met de Duitsers heulde, had volgens het Vlaams Blok kwade bedoelingen. Onder hen waren er ook die de Duitsers zagen als bevrijders, namelijk van het 'juk der Franstaligen' waaronder de Vlamingen gebukt gingen.

Het lot van de al dan niet vermeende collaborateurs houdt nog altijd de politieke gemoederen in België bezig. 'Amnestie', ofwel eerherstel, luidt de eis van het Vlaams Blok. Maar ook minder extreme groeperingen en (delen van) politieke partijen erkennen dat er destijds niet altijd op correcte wijze vonnissen zijn geveld.

Vooral in Wallonië bestaat echter fel verzet tegen elke vorm van eerherstel. Opeenvolgende nationale regeringen hebben bezwerende woorden gesproken over een noodzakelijke 'verzoening tussen alle burgers', maar ook de huidige regering-Dehaene is er niet in geslaagd een oplossing te vinden.