Corruptiezaak kost Japanse minister zijn baan

Van onze redactie economie AMSTERDAM - De Japanse minister van financiën Hiroshi Mitsuzuka is afgetreden in de nasleep van een corruptie-affaire op zijn departement. De 15 maanden dat de 70-jarige Mitsuzuka aan het bewind was, werden gekenmerkt door schandalen, faillissementen en een bijna naar nul terugzakkende economische groei.

De baas van het machtigste ministerie in Tokio kondigde zijn ontslag gisteren aan na een onderhoud met premier Hashimoto. Mitsuzuka trad terug na de arrestatie van twee van zijn topambtenaren. Beiden hebben zich volgens Justitie jarenlang door banken laten fêteren, in ruil voor informatie over ophanden zijnde inspecties van hun boeken.

Medewerkers van Justitie deden maandag invallen op het ministerie van financiën en bij ambtenaren thuis. Gisteren volgden soortgelijke acties bij de vier betrokken banken. “Ik hoop dat mijn aftreden het bewijs is van de ernst van mijn verontschuldiging tegenover het publiek voor het schandaal”, zei Mitsuzuka in Tokio op een persconferentie.

Het aftreden vond plaats onder druk van de oppositiepartijen. Uit protest tegen het smeergeldschandaal legden die hun werkzaamheden in het parlement neer. Daardoor dreigde de behandeling van een aanvulling op de overheidsbegroting, met als belangrijkste onderdeel een belastingverlaging ter waarde van 31 miljard gulden, in gevaar te komen. Ook zou daardoor vertraging ontstaan bij het wettelijk vormgeven van een noodplan om het wankele Japanse bankwezen te saneren. Ter ondersteuning van de banken en als bescherming voor rekeninghouders die bij faillissementen mogelijk gedupeerd raken, heeft Tokio 476 miljard dollar aan overheidsgeld uitgetrokken.

Onder het bewind van Mitsuzuka is duidelijk geworden dat het Japanse bankwezen er in feite al sinds halvewege de jaren tachtig buitengewoon zwak voorstaat. De winsten die banken met hun omvangrijke effectenbezit hebben behaald buiten beschouwing gelaten, bedroeg de jaarlijkse winststijging tussen 1984 en 1990 niet de gepubliceerde 13 procent, schrijft de Rabobank in een gisteren gepubliceerde studie, maar zo'n 1 procent. Onlangs moest het ministerie bekendmaken dat het bedrag aan dubieuze leningen bij de grootste banken ruim driemaal zo groot is als eerder was gemeld: 870 miljard gulden.

- Vervolg op pagina 6

Kleinere Japanse bedrijven 'kwetsbaar' VERVOLG VAN PAGINA 1

Daarnaast hebben de regionale banken in het land nog 356 miljard gulden aan twijfelachtige leningen. Dat is 11,5 procent van hun portefeuille.

De problemen in de financiële sector slaan ook in toenemende mate over naar de rest van het bedrijfsleven. Nu de banken zich genoodzaakt zien orde op zaken te stellen, klagen veel middelgrote en kleine bedrijven er hun nood over dat zij vrijwel geen toegang meer krijgen tot de bancaire kredietverlening. De Rabo-studie noemt het MKB 'zeer kwetsbaar', omdat veel bedrijven in deze sector in het verleden juist door de banken in staat werden gesteld omvangrijke leningen op te nemen. De kans is groot dat bedrijven met een relatief grote schuldenlast in financiële problemen komen als gevolg van de huidige kredietschaarste, schrijven de Rabo-economen.

De problemen bij de banken en de gebrekkige informatie daarover, hebben tot een vertrouwensschok bij de bevolking geleid. Verontrusting wekt ook de lange reeks financiële schandalen en corruptie-zaken van de laatste tijd.

Vorig jaar kregen vier grote effectenhuizen boetes opgelegd, omdat zij zich door gangsters hadden laten afpersen. In november moest een van hen, effectenhuis Yamaichi, zijn deuren sluiten na grote bedragen aan geheime verliezen te hebben verdoezeld. Kort tevoren werd al bekend dat bank Hokkaido Takushoku failliet was. In reactie daarop gingen er ook toen stemmen op dat de verantwoordelijke minister Mitsuzuka moest aftreden.

Premier Hashimoto zal voorlopig waarnemen voor Mitsuzuka. Volgens het persbureau Jiji zal diens machtige fractie in de LDP als nieuwe minister van financiën Sohei Miyashita naar voren schuiven. Miyashita, eveneens 70 en oud-minister van defensie en milieuzaken, was eerder in dienst van Financiën. Gezien zijn achtergrond verwachten analisten niet veel veranderingen in het beleid als Hashimoto voor hem kiest.