Zat Muiderberg te suffen, of pakte Almere het slim aan?

ALMERE, MUIDERBERG - Heeft de gemeente Almere de bouw van drie hoge flats aan de kust voor buurgemeente Muiden opzettelijk verzwegen, of heeft Muiden gewoon niet goed opgelet? Wethouder S. van Oogen van Almere houdt het op het laatste. Zij noemt suggesties van opzet 'onbehoorlijk'. Maar R. Königel, lid van het Muiderbergse comité 'Zicht op Muiderzand' twijfelt.

Königel hoorde het op een zaterdagavond, begin november. Zijn buurman kwam langs met een advertentie: “Heb je het gezien? Ze gaan torenflats bouwen aan de overkant.” Tot dan toe hadden de bewoners van Muiderberg geen flauw vermoeden van wat zich in Almere al twee jaar afspeelde.

“Meteen die avond hebben we een bezwaarschrift geschreven”,vertelt Königel. Al bijna vijfentwintig jaar woont hij in Muiderberg, waarvan vijftien jaar aan de oever van het IJmeer. Vanuit zijn villa heeft hij prachtig zicht op het water en de stille rietkragen. “De omgeving rukt op. Toen we hier kwamen was de polder net af. De Hollandse brug was er niet en de A 1 was heel smal. Nu kent iedereen Muiderberg van de fileberichten. Bij zuidwestenwind is er een muur van geluid.”

Het gaat Königel naar eigen zeggen vooral om behoud van de natuur. Het gebied vormt voor vogels een doorgaande route tussen het Naardermeer en de Oostvaardersplassen en maakt deel uit van de ecologische hoofdstructuur, stelt hij. “We zijn bang dat vogels te weinig rust krijgen en tegen de gebouwen aanvliegen.”

De bezwaarschriften kwamen op het nippertje. De vergunning voor de 'Muiderburght' was al verleend, maar via de rechter werd een tijdelijke bouwstop afgedwongen. De bewoners moesten wel juridisch worden erkend als 'belanghebbenden'. “Ik wilde voorkomen dat we in het hokje van 'eigenbelang' worden geplaatst. Maar je moet juist je eigenbelang benadrukken om juridisch een poot tussen de deur te krijgen.” Volgens Königel verzandt het verzet nu in 'juridisch geneuzel', “terwijl wij op niveau willen discussiëren over ruimtelijke ordening en milieu.”

Almere heeft volgens Königel tegen alle regionale plannen in, de bestemming van het gebied rond de jachthaven aan het Muiderzand ineens gewijzigd van recreatie en natuur naar wonen. Hij vindt het twijfelachtig dat de projectontwikkelaar daar blijkbaar grote invloed op had. “Het plan is op maat gemaakt voor die drie gebouwen, de toegestane hoogtes kloppen precies.”

Het ergste vindt hij dat bestemmingsplannen moeilijk aan te vechten zijn. “Juridisch hebben alle prachtige rapporten over milieubehoud geen enkele waarde. Het bestemmingsplan is heilig in Nederland.”

Verantwoordelijk wethouder Van Oogen van Almere benadrukt dat haar gemeente juist de 'koninklijke weg' heeft gevolgd. “Alleen voor bedrijfsruimten bij de haven hebben we versneld de provincie benaderd.” Bovendien is het niet ongebruikelijk een bestemmingsplan precies toe te snijden op de vraag van een ondernemer, stelt Van Oogen.

“De rechter heeft de bouwplannen afgekeurd omdat de flats een meter te hoog waren. Dat bewijst hoe goed dit bestemmingsplan is. Als wij het ruimer hadden opgezet, was die bouwstop niet mogelijk. Overigens sluit het bestemmingsplan wel aan bij de regionale visie. Almere is altijd al bestemd als te verstedelijken gebied.”

Vogels hebben volgens Van Oogen geen last van de flats. “Ze zijn slim genoeg om er niet tegenop te vliegen.” Het bouwterrein ligt volgens haar precies tussen twee vogelroutes in en verstoort dus niets. En de flats worden zo neergezet, dat polderbewoners er tussendoor het water nog zien. “De beleving van de polder, het idee 'daarbuiten is water', blijft.” De appartementen kosten tussen de acht ton en 1,2 miljoen gulden.

“Daar is ook kritiek op”, reageert Van Oogen geïrriteerd. “Alsof alleen mensen van driehoog-achter uit De Pijp naar Almere mogen komen. Voor anderen is in de Randstad ook bijna geen ruimte meer.”

Los van de bouwplannen zelf, verdenkt Königel Almere ervan 'een vreemd spelletje' te hebben gespeeld, door de gemeente Muiden en haar inwoners niet als goede buren rechtstreeks in te lichten. De besluiten zijn wel gepubliceerd in de Staatscourant en het Groene weekblad voor Almere. Königel: “Daarmee heeft Almere wellicht aan de letter van de publicatieplicht voldaan. Maar wie leest de Staatscourant nou wekelijks? En op het Groene weekblad voor Almere kan je je in Muiderberg niet eens abonneren. Een feest op het Muiderzand werd deze zomer ruim van tevoren gemeld. Maar van iets belangrijks als dit, horen we niks.”

Wethouder Van Oogen benadrukt dat de flats er zeker niet 'met opzet tussendoor zijn geglipt'. “Ik vind suggesties dat wij willens en wetens Muiden hier niet bij hebben betrokken, onbehoorlijk”, zegt ze fel. De grens tussen de twee gemeenten ligt in het water, legt de wethouder uit. En de vaargeul hoort nog bij Almere. “Het gebied waar het om gaat, ligt dus ruim binnen onze gemeentegrenzen.”

Van Oogen noemt het 'een soort automatisme' dat Muiden niet speciaal is ingelicht. “Het is niet aan de orde geweest.” Volgens haar hebben Almere en Muiden dezelfde weekbladredactie. “Het is, vermoed ik, ook wel in de pers geweest.” En verder had de gemeente Muiden gewoon beter de Staatscourant moeten lezen, meent de wethouder.

Bij het overleg tussen provincies, gemeenten en natuurbeschermers over de ruimtelijke ordening en het milieu rond het IJmeer (Rom-IJmeer-overleg) heeft Almere volgens Van Oogen herhaaldelijk gezegd dat de kust van Flevoland niet kan dienen als compensatie voor wat bij de door Amsterdam geplande woonwijk IJburg aan natuurgebied werd ingeleverd. Maar de partijen hadden het volgens haar te druk met IJburg om goed te luisteren. Van Oogen ziet de Rom-IJmeer overeenkomst als een overleg, waarin is geprobeerd een evenwicht te vinden tussen natuur en verstedelijking.

Volgens Königel is echter duidelijk afgesproken rond het IJmeer als compensatie voor IJburg geen flats te bouwen. Hij vreest dat de drie flats het begin zijn van veel meer bebouwing. Van Oogen: “We laten nu een milieu-effectrapportage maken. Als daar gunstige resultaten uitkomen, mogen er 12 000 woningen komen. Die bouwen we zeker niet allemaal langs de kust, maar ook het binnenland in. 'Muiderburght' zie ik inderdaad als het begin van de verstedelijking ten westen van Almere.”

Muiden heeft over de kwestie een verontwaardigde brief naar Almere gestuurd. Vandaag praat wethouder Van Oogen met haar Muidense collega C. Leupen. “We gaan het onder meer hebben over hoe Muiden dit over het hoofd kon zien. Ik begrijp de gevoelens best van degenen die schrikken omdat ze iets hebben gemist. Vooral mensen in het gemeentehuis in Muiden.”