Artsen vrezen voor epidemieën na aardbeving Kobe

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De Japanse premier Tomiichi Murayama heeft gisteren toegegeven dat zijn regering problemen heeft gehad met het verkrijgen van betrouwbare informatie over het aantal slachtoffers en de omvang van de materiële schade bij de aardbeving die zijn land tien dagen geleden trof.

De premier reageerde hiermee in het parlement op de felle kritiek op het optreden van de regering bij de ramp, die aan 5 O79 mensen het leven kostte. Intussen dreigen daklozen in de opvangcentra in de getroffen havenstad Kobe besmet te worden met het griepvirus. Artsen vrezen voor het uitbreken van een epidemie. Reeds zeshonderd mensen zouden zijn besmet. In de regio is meer dan de helft van de 1 400 ziekenhuizen beschadigd, de resterende medische voorzieningen zijn bomvol en het overbelaste Japanse personeel loopt op zijn laatste benen. Schoorvoetend is Japan nu ook bereid hulp uit het buitenland te aanvaarden.

Hygiëne

Het laatste restje hoop op overlevenden uit het puin is inmiddels opgegeven. Behalve de ruim 5 000 doden, vielen er 26 618 gewonden en meer dan 300 000 mensen raakten dakloos. Velen zijn naar familieleden elders vertrokken, maar ook de 'opvangcentra' in Kobe zelf zijn bomvol. De slachtoffers zitten opeengepakt in de honderden scholen, overheidsgebouwen en tenten. De hygiëne laat daar te wensen over en er is nog onvoldoende verwarming. De temperatuur in Kobe daalt 's nachts tot rond het vriespunt. Ook de eerste gevallen van ondervoeding werden gemeld. .

Japanse soldaten werken hard aan nood-voorzieningen om de overlevenden tenminste één keer per week te laten douchen. Woensdag namen duizenden slachtoffers eindelijk hun eerste bad.

Toch verandert de situatie zienderogen. Banken en de meeste supermarkten zijn heropend. De overheid is hard aan de slag gegaan met de wederopbouw van de zo bloeiende stad van bijna anderhalf miljoen Japanners. Zware bulldozers zijn bezig het gehavende wegdek van de Hanshin-snelweg weg te halen. Over een week zijn de kapotte wegen waarschijnlijk opgeruimd.

Voorlopig wordt niet begonnen met de aanleg van nieuwe wegen. Ingenieurs willen eerst onderzoeken hoe een grote schade bij een volgende aardbeving kan worden voorkomen. De aardbeving ging vermoedelijk gepaard met ongebruikelijke verticaal gerichte schokken. Mogelijk moeten de bouwvoorschriften worden aangepast om gebouwen en bruggen ook daartegen beter bestand te maken, luidt een voorlopige conclusie van Japanse deskundigen. Normaal veroorzaken bevingen vooral horizontale schokken. De constructie van de moderne gebouwen en bruggen in Japan is er vooral op gebaseerd om die te weerstaan.

Water

Gisteren was ook de elektriciteitsvoorziening grotendeels hersteld. De meeste huishoudens kregen weer toegang tot water. Daarnaast rijden door de stad vrachtwagens met drinkwater die emmers en containers vullen. Op korte termijn vormen de aangetaste gasleidingen nog een zorg.

De lokale autoriteiten krijgen steeds meer hulp. Duizenden vrijwilligers stromen dagelijks binnen dankzij de verbeterde toegang tot de stad.

De materiële schade zal sneller verholpen zijn dan de minder zichtbare nawerking van de aardbeving. Slachtoffers in de opvangcentra kampen met problemen als gebrek aan eetlust, schuldgevoelens en depressies. “Veel mensen liggen gewoon apathisch op de vloer”, zegt een Japanse dokter in een van de opvangcentra.

Deze week hingen twee Japanners zich bij hun verwoeste huis op. De politie meldde verschillende zelfmoordpogingen. “Dat kan leiden tot een kettingreactie”, vreest een psychiater die de slachtoffers begeleidt.

Slechts drie procent van de Japanners sloot een dure verzekering af voor een aardbeving. Veel van de niet-verzekerde daklozen hebben familieleden verloren en hebben amper hoop om ooit een nieuw huis te kunnen kopen. Voor hen worden nu zo snel mogelijk negentienduizend, tijdelijke woonhuizen gebouwd. Een noodfonds moet zorgen voor goedkope leningen en huurssubsidie. De dakloze Japanners krijgen daarnaast een flinke belastingverlaging dit jaar.

Eerder deze week verklaarde de regering Kobe en omgeving tot rampgebied. Die beslissing betekent dat negentig procent van de kosten voor het herstel van de vernielde haven, de opgebroken (spoor-) wegen en scholen voor rekening komt van de regering.

Toch kreeg de Japanse premier Tomiichi Murayama tijdens een parlementszitting gisteren opnieuw de wind van voren. Volgens de woedende oppositie zijn door de trage hulp minstens vijfhonderd Japanners onnodig gestorven. Murayama had volgens velen onmiddellijk de centrale coördinatie van de noodhulp op zich moeten nemen en knopen moeten doorhakken.

De eerste dagen na de ramp wisten plaatselijke reddingsteams door de bureaucratische rompslomp nauwelijks wie verantwoordelijk was voor welk gebied. De lokale autoriteiten maakten beoordelingsfouten en wezen hulp in het begin af. Een twintigtal verplegers en doktoren buiten Kobe kregen een ontkennend antwoord op hun aanbod direct af te reizen. De plaatselijke ziekenhuizen zouden de hulpverlening wel aankunnen. Japan gaf ook pas vijf dagen na de ramp twaalf landen en organisaties toestemming te komenhelpen.

Franse artsen mochten begin deze week zelfs geen medische ingrepen verrichten. Hun diploma is niet automatisch geldig in Japan. Een regeringswoordvoerder zei dat het ministerie van gezondheid 'als vanzelfsprekend' had aangenomen dat de regels buiten werking zouden zijn gesteld.

Hoelang het herstel van Kobe duurt en hoeveel dat zal gaan kosten is onduidelijk. De overheid in Kobe schat dat alleen al het herstel van de infrastructuur ongeveer 99 miljard gulden zal kosten. De voorzitter van de Japanse Kamer van Koophandel, Kosaku Inaba, gelooft dat de totale schade op meer dan 172 miljard gulden zal uitkomen.