Bewoners: straks hebben we een auto nodig om boodschappen te doen

Van een onzer verslaggeefsters NIJMEGEN - Voor het torenhoge gebouw Metterswane, een dependance van het stadhuis, geldt een fietsparkeerverbod. Een fietsenrek is opvallend afwezig. Aan de overkant van de vierbaansweg, voor het station, staan zo'n 700 fietsklemmen. Tot de laatse plek gevuld. Waar laat een bezoeker zijn fiets?

Bovenin Metterswane is het plan bedacht het winkelhart van Nijmegen fietsvrij te maken. Omdat de Waalbrug, de singels en binnenstad dreigen dicht te slibben met auto's en bussen en om Nijmegen als economisch centrum van de regio te versterken begint de gemeente voor ruim 50 miljoen aan een ingrijpende herinrichting.

Maar terwijl Den Haag vorige week bekendmaakte 40 miljoen gulden uit te trekken om fietsgebruik te stimuleren en zo de leefbaarheid en bereikbaarheid van de stad te verbeteren, verwijdert Nijmegen nu de fietsers uit het stadshart om hetzelfde doel te bereiken. “Het is uitzonderlijk mager wat de raad hier aan fietsbeleid uitgeeft, het zal zeker het miljoen niet halen”, zegt Wouter van Eck van Milieudefensie. “Elk jaar wordt er wel een fietser op de Oranjesingel doodgereden maar daar volgen nooit verkeersaanpassingen op. Voor B en W is de fiets echt een stiefkind.”

Zebra

Het afgelopen jaar is bij de Bergendaalse weg en in een aantal andere buurten actie gevoerd tegen het autoverkeer. “Toen buurtbewoners een zebra op het wegdek schilderden, was de enige reactie van wethouder H. Janssen van D66 dat hij hun een brief stuurde waarin stond dat de rekening voor de schoonmaakkosten nog zou volgen”, zegt Van Eck.

Vorige maand maakte fietsersbond ENWB de voor de hand liggende conclusie bekend dat fietsvriendelijk beleid loont. Nijmegen scoorde slecht: het fietsaandeel was teruggelopen van 35 naar 28 procent. “Dat vraagt toch om een noodplan om het tij te keren”, concludeert Van Eck. “In plaats daarvan dringen ze de fiets nog verder terug. Er zijn twee parkeergarages in aanbouw die weer honderden extra plaatsen opleveren. En in het gebied waar fietsen verboden wordt, zijn wèl twee parkeergarages voor auto's, Een unicum in Nederland.”

Het is een druilerige middag. In de Molenstraat heeft een enthousiasteling van café Français tafeltjes en stoelen buiten gezet, maar vanwege de kou zit er niemand. Alleen vergunninghouders kunnen hier met de auto komen. De stoep is aan weerszijden meters breed, op het middendeel mag (voorlopig nog) gefietst worden, er lopen ook voetgangers. Onafgebroken rijden fietsers af en aan. Volgens de gemeente is dit voor hen de belangrijkste invalsroute naar de binnenstad. Dagelijks passeren hier negenduizend (brom)fietsers.

Toch heeft de gemeenteraad onlangs met één stem meerderheid (D66, CDA en VVD) besloten deze straat voor fietsers te sluiten, net als de Ziekerstraat, een belangrijke oostwest-route voor fietsers, het Koningsplein en Mariënburg. Op en rond het Koningsplein is veel horeca, waar bezoekers 's avonds in groten getale met de fiets komen. “Misschien gaat het fietsverbod alleen tijdens winkeltijden gelden. Maar omdat ze wel alle fietsklemmen in het gebied gaan weghalen, kun je je voorstellen wat voor chaos dat 's avonds gaat worden”, voorspelt Van Eck.

Hij vertelt dat het voor fietsers afsluiten van een deel van de binnenstad in Eindhoven tot een fietsafname van 18 procent heeft geleid. “En in Tilburg en Den Bosch hebben ze een dergelijk beleid niet vol kunnen houden, te veel mensen fietsten gewoon door. Stadswachten mogen niemand aanhouden, en de politie heeft andere prioriteiten.”

Een jonge vrouw zegt dat ze zo schrok toen ze naar Nijmegen verhuisde: “Ik kwam uit Groningen en daar is een waar fietsparadijs, met een goeie infrastructuur, een auto-onvriendelijk centrum, en dan wordt er ook veel gefietst. Hier is het in vergelijking zó druk.”

Een studente zoekt een plek tussen de rijen ouderwetse fietsklemmen op de hoek van de Ziekerstraat. “Ik zet 'm hier altijd neer als ik ga winkelen. Oh, wordt de hele straat afgesloten? Fijn”, lacht ze, “dat is een heel eind lopen hoor!”

Stallingen

Een winkelende dame van middelbare leeftijd zegt dat zij geen last heeft van de fietsers: “Van mij hoeft het niet afgesloten te worden. Het is wel belangrijk dat er geen auto's komen.” Een vader staat op zijn vrouw en twee tieners te wachten. “Als ze goeie stallingen maken, kan het afgesloten worden”, meent hij. “Het is zo'n rommelig straatbeeld, van mij mag het weg.” De bediende bij de groenteboer weet ook nog niet van het nieuwe plan. “Belachelijk”, is zijn eerste reactie. “Dan moet de klant een heel eind lopen. Zouden ze dat wel doen?”

“Ik weet van kennissen die na het fietsverbod wel met de auto in een buitenwijk boodschappen zullen gaan doen”, reageert Ben Abbink van de Katholieke bond van ouderen. Zijn protestbrievenactie om het centrum voor fietsen open te houden, werd getekend door achthonderd mensen. “Wel zevenhonderd ouderen, schat ik. Want juist voor hen is het moeilijk in de stad te komen en te voet zware tassen te dragen.” Abbink winkelt graag met de fiets: “Het is toch onzin met de auto te gaan? Op zaterdag heb ik mijn vaste adresjes, kaas halen en nieuwe haring, die hebben ze alleen daar zo vers. En volgend jaar is dat ineens onmogelijk. Het is een inperking van je vrijheid.”

Over het resultaat van zijn geslaagde actie is hij teleurgesteld: “Het is vechten tegen een machtsblok van bestuurders en winkeliers. Die noemen de fietsen al snel een chaos, maar laten ze dan meer rekken neerzetten. Fietsende ouderen kunnen straks wel een ontheffing krijgen, maar daar doe je niks mee. Niemand let op je, hoe maak je zo'n ontheffing kenbaar?”

Een ander onderdeel van het plan is de stads- en streekbussen die met 90, en soms met 120 stuks per uur door de Bloemer- en de Burchtstraat denderen, gedeeltelijk te verbannen. Kleine citybussen zullen van het station via het centrum naar de Waalkade rijden, zodat de grote bussen de binnenstad kunnen overslaan. Een busbaan op de singels richting Waalbrug moet de passagiers een file besparen.

“De raad heeft lang gediscussieerd over de aanleg van die busbaan”, zegt projectleider centrum H. van Beers. “Het mocht niet ten koste gaan van één van de rijstroken van de hoofdweg. De huidige ventweg wordt nu busbaan, maar zal tevens voor laden en lossen en voor fietsers worden gebruikt. Een maximum snelheid is er niet haalbaar, maar ik ga ervan uit dat de bussen daar rustig zullen rijden.”

Jeugd en bussen

Het oudercomité van de aan de ventweg gelegen scholengemeenschap maakt zich grote zorgen om de combinatie fietsende jeugd en bussen. Ambtenaren bedenken momenteel hoe het meervoudig gebruik van de busbaan veilig vorm gegeven kan worden.

Een dame met een wandelstok komt langzaam uit de Molenstraat aangewandeld. “Ze mogen hier van mij fietsen hoor”, is haar reactie op het fietsverbod. “Het is wel fijn dat de auto's weg zijn. Of ik hier zelf nog fiets? Nee, dat kan helaas niet meer. Ik ben 87.”