Elf meter hoog beeld voor de laatste tsaar

Van onze correspondent MOSKOU - Honderd jaar na zijn kroning heeft de laatste tsaar van Rusland gisteren voor het eerst een standbeeld gekregen. “Van het Russische volk met spijt” staat in gouden letters op het voetstuk van Nicolaas de Tweede, die samen met zijn gezin in 1918 door de communisten werd vermoord.

Het elf meter hoge bronzen tsaar staat met scepter en rijksappel wat verloren even buiten Moskou, op een voormalige vuilstort bij het dorp Taininiskoje. Het was de bedoeling van de beeldhouwer om zijn pompeuze schepping bij het Kremlin van Moskou te plaatsen. Maar daarvoor heeft hij geen toestemming gekregen. Dus moet de laatste monarch het voorlopig doen met zijn plekje tussen de brandnetels en de moestuinen van de dorpelingen. Hij staat met zijn rug naar de hoofdstad, waarvan de flats enkele honderden meters achter hem opdoemen.

Ook de plechtigheid waarmee het beeld gisteren werd onthuld, was weinig stads. Enkele honderden gelovigen en monarchisten van duidelijk dorpse origine, met geüniformeerde kozakken uit het zuiden als harde kern, woonden de religieuze plechtigheid bij die galmde van nationalisme. “God, maak dat de Russische staat met zijn volk en strijdkrachten machtig blijft. Voor vele jaren, vele jaren”, zong een koor van priesters de voorganger na.

Uit de hoofdstad kwam wel een lange, zwarte limousine die begeleid door gillende sirenes over de dorpsweggetjes denderde. Nikolai Jegorov, stafchef van president Boris Jeltsin, probeerde de plechtigheid in dienst te stellen van de verkiezingcampagne van zijn baas tegen diens communistische uitdager Zjoeganov. “De dictatuur die zich in Rusland vestigde na de revolutie van 1917 was verantwoordelijk voor de barbaarse en zinloze moord op de laatste Russische tsaar”, sprak hij de gelovigen toe. “Het is verschrikkelijk dat de communisten nog steeds hechten aan hun oude ideeën. Het is geen toeval dat ze met geen woord reppen over de moord, want ze waren ook schuldig aan de verplettering en slachting van tientallen miljoenen Russen.” Hij besloot met een nauwelijks verhuld stemadvies voor Jeltsin: “De keuze nu is eenvoudig: teruggaan naar de tijd waarin de tsaar werd vermoord of een nieuwe tijd zonder totalitaire dictatuur.”

Toch houdt de regering afstand van de religieus-monarchistische beweging. De maker van het beeld van Nicolaas de Tweede heeft zijn werk zelf moeten betalen. Vjatsjeslav Klikov heeft er tegen de twee miljard roebel (bijna 700 000 gulden) in gestoken. Ook aarzelt de regering nog steeds over de wens van monarchisten om de resten van de tsaar en zijn gezin, gevonden in een verlaten mijnschacht in Siberië, een echt graf te geven.