theater

ZALTBOMMEL - Halverwege de jaren zeventig trad een legendarische dichter-zanger uit het begin van de jaren zestig onverwacht uit de anonimiteit. Hij begon weer op te treden. Eerst incidenteel, later regelmatiger, maar nooit vaker dan een paar keer per maand. Hij bleef en blijft nog steeds het liefst zo veel mogelijk buiten de publiciteit, want altijd weer die vragen over zijn vroegere roem. . .

Zijn schare trouwe fans weet hem toch wel te vinden. Zo blijven ze bovendien op de hoogte van de zelf opgenomen cd's die hij bij zijn optredens verkoopt. Met die ene theatertournee doet hij nu eigenlijk al zo'n twintig jaar, waarbij elk optreden variëert op het vorige en dus eigenlijk niets anders biedt dan meer van hetzelfde. Maar daar schuilt nu juist de kracht van Joop Visser.

“U heeft recht op zo ongeveer tien liedjes vóór en tien liedjes ná de pauze”, zegt Joop Visser altijd bij aanvang en dus ook vrijdagavond in Cultureel Centrum De Poorterij te Zaltbommel. Als geluidstest leest hij een fragment voor uit een van zijn kinderboeken en hij prijst nog even zijn zojuist verschenen boekuitgave met 'jongerenadviezen' aan.

Zijn reiswekker stelt hij gewoontegetrouw in op twee keer drie kwartier en die is zijn voornaamste houvast voor de kwantiteit van het programma, ook al loopt dat meestentijds minstens een half uur uit. Voor de kwaliteit laat Visser zich grotendeels leiden door zijn 'thematische liedjesseries', maar zijn publiek mag ook verzoeknummers aandragen, van welke mogelijkheid het veelal flink gebruik maakt. Die past hij vervolgens naar eigen behoefte in de tweede helft in.

Deze avond zingt Visser een aantal nieuwe nummers uit zijn 'aardrijkskundige serie', met onder meer een absurdistisch lied over het onplezierige plaatje Montfoort, een lyrische ode aan de grachten van Leiden en een speelse liefdesverklaring aan de Rotterdamse vrouw: “Want een Rotterdamse vrouw, dat is een haven. . .”

Grotendeels nieuw zijn ook de liedjes uit de 'sponsorserie' (“Van Camel krijg je kanker”) en de 'zomerserie' (zoals het taalkunstige “O-lijven op het strand”). In de 'mediaserie' bezingt hij onder meer de Amsterdamse onverschilligheid rond de dood van Ischa Meijer (“De dikke man is dood, maar ze zeggen in de stad: Er komt wel weer een andere.”), maar ook vertolkt hij zijn overbekende lofzang op zijn eigen dagblad (“De Volkskrant is een kutkrant, geef mij maar Trouw!”).

Binnen zijn 'politieke serie' verrast hij deze keer met een vlijmscherpe aanval op de VVD-er Frits Bolkestein, waarin hij de politicus geraffineerd imiteert als de gewiekste rechtse redenaar die zieken, bejaarden en vluchtelingen benadeelt. Vervolgens kerft hij dan het refrein: “Luister naar de Mussert-praatjes van de leider Bolkestein en hoor hem toch eens fatsoenlijk zijn.”

Nog opmerkelijker vind ik echter het repertoire binnen Vissers 'romantische serie'. Een half jaar geleden hoorde ik daar al enkele andere liedjes uit, die tezamen een ontroerende cyclus vormen over het verlies van een geliefde: “Is dat de vrouw die je begreep en die je nu niet meer begrijpt?”

Het inmiddels zeer omvangrijke liedrepertoire van Joop Visser, die zichzelf niet geschoold, maar wel zeer 'effectief' begeleidt op akoestische gitaar, loopt uiteen van hilarisch tot tragisch, potisch tot cabaretesk en onschuldig tot maatschappijkritisch, maar het bestrijkt ook alle gradaties daartussenin. Omdat zelfs goede verstaanders vaak heel veel woorden nodig hebben en Visser ook resoluut weigert zich te laten bloemlezen, worden de literaire waarde en zeggingskracht van zijn werk nog steeds onvoldoende onderkend. Hij zal zelf de laatste zijn om zich daar om te bekommeren.

Inmiddels heeft hij wel weer zoveel nieuwe liedjes, dat de plannen voor een nieuwe geluidsdrager (zijn elfde sinds 1976) zich allang weer aan hem zijn gaan opdringen. En intussen blijft hij mondjesmaat optreden: nooit vaker dan zo'n 25 keer per seizoen. Daarvan tracht ik er altijd minstens één bij te wonen en steeds weer ervaar ik het als een van bijzonderste theatergebeurtenissen van het jaar.