Joegoslaven in Duitsland moeten vanaf juli naar huis

Van onze correspondent BERLIJN - Ondanks internationale kritiek gaat Duitsland de ruim 320 000 Bosnische vluchtelingen in fasen naar hun land van herkomst terugsturen.

Dat besloten gisteren in München de ministers van binnenlandse zaken van bond- en deelstaten. De eerste fase gaat in op 1 juli dit jaar en duurt tot midden 1997: in deze periode zullen eerst alleenstaanden en echtparen zonder kinderen Duitsland moeten verlaten. Deze groep wordt op ongeveer 200 000 geschat. Vanaf 1 mei 1997 begint de tweede fase, waarin de rest terugkeert.

Het eenzijdige Duitse optreden doet in Nederland en andere Europese landen de vrees oplaaien dat de Bosniërs naar buurlanden van Duitsland zullen uitwijken. De beslissing tot de gedwongen terugkeer stuit ook op kritiek van het bureau vluchtelingenhulp van de Verenigde Naties (UNHCR) dat vreest dat een te vroege terugkeer het vredesproces zal belasten. Volgens de Groenen in Bonn is het besluit ook in tegenspraak met de akkoorden van Dayton over Bosnië, omdat men nog niet eens de minimale voorwaarden voor zo'n terugkeer heeft vastgelegd. Menig vluchteling heeft te kennen gegeven onder geen beding te willen teruggaan. In veel gevallen gaat het daarbij om mensen die hun land en bezittingen aan de Serviërs zijn kwijtgeraakt.

De Duitse ministers appelleerden aan de vluchtelingen Duitsland vrijwillig te verlaten. Aan meerderjarige vluchtelingen wordt voorafgaand aan de definitieve terugkeer de mogelijkheid geboden een 'oriënteringsreis van hoogstens twee maanden' te ondernemen om de situatie ter plekke beter te kunnen inschatten.

Duitslands minister van binnenlandse zaken Manfred Kanther (CDU) zei dat de terugkeer de 'opbouw van het verwoeste land dient', want wie anders dan de Bosniërs zelf kunnen het opbouwwerk uitvoeren? De terugkeer van de vluchtelingen geschiedt uitsluitend onder de voorwaarde dat het vredesproces stabiel blijft.

Kanther wees er gisteren op dat Duitsland tot nog toe 14 miljard mark aan opvang voor de vluchtelingen heeft uitgegeven. Naar verwachting zal Bonn nu financiële middelen ter beschikking stellen voor de wederopbouw in Bosnië zelf. Een individuele terugkeerpremie komt er niet.

Bij de eerste fase van de terugkeer zullen een aantal uitzonderingen worden toegestaan. Die betreffen vooral de slachtoffers van verkrachting en folter, en mensen die bij het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag moeten getuigen.