Compromis Londen en Dublin over Noord-Ierland

BELFAST (Reuters, AFP) - De Britse en Ierse premiers Blair en Ahern hebben gisteravond een compromis bereikt over samenwerking tussen Noord-Ierland en de Ierse Republiek. Zij gaan ervan uit dat het compromis aanvaardbaar is voor zowel de katholieke nationalisten als de protestantse loyalisten in Noord-Ierland.

Beide premiers beloofden in een gezamenlijke verklaring dat zij in het weekeinde “intensief contact” onderhouden. Zij uitten hun vertrouwen dat een vredesakkoord voor Noord-Ierland kan worden bereikt na verdere onderhandelingen. De Britse en Ierse regering hebben afgesproken dat de partijen voor volgende week donderdag een regeling overeen moeten komen voor de kwestie Noord-Ierland.

De Britse premier zou er volgens bronnen in Belfast mee akkoord zijn gegaan een samenwerkingsorgaan van Noord-Ierland en de Ierse Republiek in te stellen, ondanks weerstand van de pro-Britse protestanten in het noorden. Dit orgaan zou bevoegdheden krijgen op precies omschreven terreinen zoals de economische ontwikkeling.

Noord-Ierse protestanten mogen dit jaar op paasmaandag niet hun traditionele optocht houden door de katholieke wijk Lower Ormeau Road in Belfast. De 'Parades Commission', een onafhankelijk orgaan dat is ingesteld door de Britse regering, heeft dit besloten om het moeizame vredesproces niet in gevaar te brengen.

In 1995 ontstonden rellen toen protestantse jongeren uit de wijk werden geweerd. Vorig jaar kozen de protestanten op last van de politie andere routes voor enkele van hun marsen, of zegden ze af. De commissie maakt binnenkort haar standpunt bekend over andere optochten.

Zesentwintig jaar na dato is een nieuw onderzoek geopend naar Bloody Sunday, de meest omstreden gebeurtenis uit het conflict in Noord-Ierland. Het Britse leger schoot daarbij veertien rooms-katholieke demonstranten dood.

Met een symbolisch bezoek aan Londonderry - de plaats waar de schietpartij op 30 januari 1972 plaatsvond - begonnen de drie magistraten die het onderzoek leiden, gisteren aan hun opdracht. De rechters, een Brit, een Nieuw-Zeelander en een Canadees, zullen pas bij het begin van de hoorzittingen, in het najaar, tot de kern van de zaak komen.

Bij de officiële opening van het onderzoek beloofde Lord Saville, de Britse rechter, gisteren 'gerechtigheid, nauwkeurigheid en onpartijdigheid'. Hij beklemtoonde dat het niet gaat om “een proces, maar om een onderzoek dat bedoelt vast te stellen wat er die zondagnamiddag precies is gebeurd”.

De Britse premier Tony Blair zorgde op 29 januari voor een doorbraak door een hernieuwd onderzoek naar de verantwoordelijkheid van Britse troepen in de slachtpartij te gelasten. De Britse militaire top was hier altijd sterk tegen gekant.

Een eerder onderzoek naar Bloody Sunday van de hoogste Britse magistraat ontsloeg het Engelse leger van elke blaam. Het rapport concludeerde dat de Britten enkel het vuur van de nationalisten hadden beantwoord.