Bizarre zieners met schele ogen

AMSTERDAM - De stichting 'Behoud r.-k. leven' heeft door interne tweespalt het eigen leven er bijna bij ingeschoten. Nu de rechter heeft beslist ten gunste van een van beide fracties en de verliezende partij is vertrokken, wil men weer aan het werk. Maar of de verrijzenis ook aan het maandblad 'Katholieke Stemmen' zal zijn beschoren is vooralsnog de vraag.

De rechter van deze wereld heeft de knoop doorgehakt en daarmee komt een eind aan de invloed van mevrouw M.N. van Dijk-de Gouw uit Tilburg. Zij was er vanaf het prille begin bij betrokken. De laatste tien jaar stond het blad vol bizarre verslagen van verschijningen, hemelse boodschappen en profetieën. Steeds dichter kroop het naar wijlen de Franse bisschop Lefebvre, geestelijke vader van een schismatieke katholieke stroming: oer-orthodox, erfgename van de ultrareactionaire Action Française uit de jaren twintig en nauw verwant aan de ideeën van Le Pen. Onweersproken publiceerde een oude ex-missionaris in ettelijke afleveringen fel anti-joodse artikelen met de beruchte 'Protocollen van de Wijzen van Zion' als 'bewijs'.

De polarisatie binnen de r.-k. kerk in Nederland in de jaren zestig heeft een aantal periodieken opgeleverd; bestaande bladen waren meestal linksaf geslagen, de andere kant kwam uit arren moede met eigen drukwerk. 'Confrontatie' (inmiddels ter ziele) was wellicht de eerste, maar ook 'Katholieke Stemmen' was er vroeg bij, al in 1971. Andere pers-initiatieven uit die hoek - Katholiek Nieuwsblad, Zaken die God raken, Kwartana, Katholiek Maandblad, de Apostel - zijn van (veel) later.

'Confrontatie' schold op alles en iedereen van het andere kamp. Dat hinderde al gauw de intellectuele voorman van de behoudende rooms-katholieken, de dominicaan en bijbelgeleerde pater prof. mag. dr. J.P.M. van der Ploeg (88). Ook hij doopte zijn pen graag in gal en azijn, maar hij wilde tegelijk zijn kennis van Bijbel en katholieke traditie kwijt. Dus kwam hij met 'Katholieke Stemmen', een maandblad van wetenschappelijk-theologische allure.

In 1986 haakte Van der Ploeg af. De door hem erbij gehaalde mevrouw Van Dijk stuurde toen al, maar daarna steeds duidelijker, het blad richting obscurantisme en bigotterie. Artikelen van kardinaal Ratzinger en andere pilaren van rechtzinnigheid dienden ter vulling en afleiding; het ging om de hemelse boodschappen van allerhande zieners. Ook hoofdredacteur pater dr. H.J. van Dijk kon er wat van. Hij zegde zijn congregatie (priesters van het heilig hart) vaarwel en sloot zich aan bij het Engelenwerk, een sektarische katholieke groepering van twijfelachtige reputatie, geesteskind van Gabriele Bitterlich uit Tirol, een heilige zieneres, zegt haar aanhang - een paranoïde schizofrene godsdienstwaanzinnige volgens anderen.

Maar mevrouw Van Dijk is inmiddels onder de invloed geraakt van weer een nieuwe ziener, ene Jozef van der Velden uit het Drentse gehucht Geeuwenbrug, die haar rechtstreeks Gods wil doorgeeft. Dat werd pater Van Dijk te gortig. Jozef zou in feite de touwtjes van Gabriele hebben overgenomen. Het ging bergaf met de stichting. Van het broodnodige behoud van het r.-k. leven kwam niets meer. Bestuursleden belegden ongeldige vergaderingen, waar ze de andere leden ontsloegen en nieuwe leden benoemden: mevrouw Van Dijk had het voordeel dat zij zowel het kantoor als de girorekeningen bestierde. Bij een van die vergaderingen van het nu onwettig verklaarde rompbestuur (de Jozef-fractie dus) verscheen daar ineens aan tafel mr. drs. Herman Jansen, legeraalmoezenier, uit Nederwetten. Jansen was in 1993 de man van wie uitlekte dat hij een rol had gespeeld in de dramatische val van de Rotterdamse bisschop Ph. Bür. Of die rol er een was van kwade genius of alleen boodschapper van slecht nieuws is nooit opgehelderd - de betekenis van zijn plaats naast mevrouw Van Dijk is al even duister.

De winnende fractie van de stichting Behoud, met dr. Van Dijk aan het roer, heeft haar achterban verslag gedaan van de verwikkelingen. In december is 'Katholieke Stemmen' niet verschenen en ook voor de komende maanden wordt de abonnees verzocht om begrip als het volgende nummer op zich laat wachten.