Islamanoia

Over de betekenis van pluriformiteit voor de samenleving kun je verschillend oordelen. Hoe verschillend illustreerde de publicist Wim Slagter gisteren in deze krant aan de hand van een anekdote over de legendarische SGP-leider ds. Zandt, die in 1960 zijn 35-jarig Kamerlidmaatschap vierde. Ook de verslaggever van de toen nog zéér katholieke Volkskrant, Henri ('Wandelganger') Faas, kwam hem zijn gelukwensen aanbieden. Na een lichte aarzeling, zo herinnert Slagter zich, stak Zandt (die zeven jaar eerder nog tegen de 'verroomsing' van de bankbiljetten had gewaarschuwd) zijn hand uit en sprak daarbij de onsterfelijke woorden: “Vooruit, vandaag is het feest”.

Het zou overdreven zijn fractievoorzitter Gert Schutte van het GPV te vergelijken met ds. Zandt (daarvoor lopen hun opvattingen te ver uiteen), toch is er op zijn minst van enige overeenstemming sprake waar het gaat over de waardering van andere godsdiensten. Zo verdedigde Schutte deze week voor studenten aan de reformatorische bijbelschool De Witteberg de stelling dat de komst van islamieten naar Nederland 'geen verrijking' is van de samenleving.

Even afgezien van het woordgebruik 'islamiet', een term die moslims zelf reserveren voor de 'farizeeërs' onder hun geloofsgenoten, roept Schutte vooral de vraag op: hoe weet hij dat zo precies? Voor de GPV-leider is dat nauwelijks een vraag omdat hij zegt te streven naar een samenleving waarin de God van de Bijbel wordt geëerd en gediend en op grond van dat criterium vallen wat hem betreft de moslims af. Voor Schutte is er kennelijk geen ruimte voor de minstens zo legitieme vraag of de God van Abraham, de gemeenschappelijke God dus van moslims en christenen, er net zo over denkt.

Maar dit gezegd hebbend, is de reactie van het D66-Kamerlid Van Boxtel curieus. Hij verwijt de GPV-er een vijandige houding te bevorderen tegenover de moslims en spreekt in dit verband zelfs over 'islamanoia', een samentrekking van islam en paranoia. Volgens Van Boxtel predikt Schutte de 'superieure dominantie' van het christendom en dienen anderen zich maar naar dit geloof te schikken. Dat nu is met permissie onzin. Moslims zijn wat Schutte betreft welkom in onze samenleving, hij behoudt zich alleen het recht voor om dat als GPV-er 'geen verrijking' te noemen.

Dat mag, ook al zullen Schutte's opvattingen moslims niet erg gastvrij in de oren klinken. Maar anderzijds, ook Van Boxtel doet op weer andere terreinen soortgelijke uitspraken. Zo vindt D66 een politiek stelsel met een rechtstreeks gekozen president superieur aan het onze. D66 ook acht ons beginsel van vrijheid van meningsuiting superieur en ook hij zou het een verarming vinden wanneer onze cultuur de opvattingen zou overnemen zoals die in sommige moslimlanden worden gehuldigd. Denk aan de Rushdie-affaire.

Kortom, of je iets een verrijking of een verarming noemt is een kwestie van principiële waardering en smaak. In een open pluriforme samenleving wordt daarover met respect voor elkaars opvattingen van gedachten gewisseld. Zo'n samenleving mag met recht verrijkend worden genoemd.