EEN HEER VAN STAND

Burgers die al drie jaar lang machteloos de meest afschuwelijke beelden uit Bosnië hun netvlies hebben laten passeren, zijn, als ze even naar hun gemoed te werk gaan en bereid zijn lan ger dan tien seconden na te denken over de recente ontwikke lingen van in gijzeling neming van VN-soldaten, hun loslating en het optuigen van een zogenaamde snelle interventiemacht, al enkele weken geleden tot de conclusie gekomen: wegwezen daar, of er op losmeppen. Maar alsjeblieft niet meer dat gehannes waar we zo langzamerhand gek van worden. Hoezo snelle interventiemacht? Laat dat snel maar achterwege en waar dat interventie op slaat mag Joost weten.

Het zal daarom balsem op hun ziel zijn geweest in de persoon van de heer Bolkestein een politicus te hebben getroffen die tenminste van zijn hart geen moordkuil maakt. Hij koos onom wonden voor één van beide opties, wegwezen dus, want onze 'aanwezigheid daar heeft wel de pijn verzacht maar het lijden verlengd'. Bolkestein waarschuwde ook voor een tweede Vietnam, waar de Amerikanen hopeloos vastliepen bij gebrek aan een heldere strategie. Dat mag ons in Bosnië niet gebeuren, tenzij we bereid zijn daar voor tenminste 25 jaar een inmense troepenmacht te stationeren, zoiets als de Engelsen is overkomen in Noord-Ierland.

Ik moet zeggen, bij alle commotie die hij opriep, zo onzinnig was het nu ook weer niet. Je kunt Bolkestein natuurlijk beschuldigen van eng nationalistisch gepraat, ja hem zelfs het verwijt maken dat hij regelrecht het leven in gevaar brengt van tienduizenden moslims, zoals zijn collega's Wallage en Wolffensperger deden. Staat tegenover dat hun verhaal ook niet echt sterk is te noemen. Niemand weet wat de in allerijl opgetuigde interventiemacht precies denkt te gaan doen in Bosnië. Ja, om de reeds aanwezige VN'ers te beschermen. Maar hoe dan wel? Kunnen ook zij niet op ieder willekeurig moment gewoon opgepakt worden als de eerste de beste boef? Hun mandaat is in ieder geen draad anders dan waarmee al drie jaar wordt gewerkt. Hooguit is men zwaarder bewapend.

Het ligt daarom voor de hand dat iemand met het gemoed van een Bolkestein zulks als 'doormodderen' beschouwt. De VVD-leider houdt van doortastend optreden, liefst een optreden dat strookt met het gemoed van het gezonde verstand. Vandaar dat hij datzelfde weekeinde eveneens te kennen gaf dat zijn voormalige werkgever, de Shell, er ook al een zooitje van maakt. Hij, Bolkestein, zou daarom wel even bij zijn voormalige collega's langsgaan om de Brent Spar in goede banen te geleiden.

Even kwam het mij voor dat we dit weekeinde getuige waren van die andere heer van stand die we zo goed kennen uit de strip van Marten Toonder: heer Olivier B. Bommel. Datzelfde nobele gemoed, dezelfde morele aandrift, culminerend in een niet te stuiten daadkracht, die zich wil manifesteren ongeacht de gevolgen. Tot het verstand zegt, ho even, hoe zit dat met gemaakte afspraken? Nederland opereert toch niet op eigen houtje in Bosnië en hoe betreurenswaardig sommige dingen zich daar ook ontwikkelen, we zijn er wel met zijn allen voortdurend bijgeweest. Dat schept verplichtingen die je zomaar niet aan je laars kunt lappen. Trouwens, hoe halfbakken het VN-mandaat moge zijn, hun aanwezigheid heeft het massale doden een halt toegeroepen. Misschien moet je de heroiek van deze club daarom niet zozeer zoeken in daadkracht, als wel in iets wat op den duur hetzelfde effect zou kunnen heb ben als destijds het passieve verzet van Gandhi in Indië.

En wat Bolkesteins daadkracht betreft: zaterdagavond stelde Cees Sorgdrager hem in Met het oog op morgen scherpe vragen en wat bleek? Bolkestein was en is geen seconde van plan 'zijn' minister Voorhoeve voor de voeten te lopen. Als die in Bosnië wil blijven, dan blijven we daar. Zijn opmerkingen waren slechts bedoeld als een 'signaal', een gedachte om rekening mee te houden bij toekomstige besprekingen.

Geef mij dan de echte Bommel maar. Die dóet tenminste wat en het heeft dankzij Tom Poes meestal nog succes ook. Bolkestein daartegen doet niks en loopt 'zijn' Tom Poes Voorhoeve nog hinderlijk voor de voeten bovendien.