Bij zo'n waterstand móet je naar de rivier

Marco Plompen stond gisterochtend al om 8 uur bij de Maas. En hij was niet de enige uit Itteren met een onrustige nacht. ,,Bij zulke waterstanden komt er een soort spanning over het dorp. Dan móet iedereen gaan kijken hoe de rivier zich houdt. Dan heb je niet genoeg aan radio en tv.''

Overal staan inwoners van Borgharen en Itteren langs de rivier. Met kennersblik taxeren ze de waterstand. Sinds de overstromingen van 1993 en 1995, waarbij grote delen van beide dorpen onder water raakten, laten ze zich niet meer bedotten door de rivier. Vooral de bewoners van lager gelegen woningen nemen maatregelen om snel hun spullen droog te kunnen zetten. Sommigen hebben het kwetsbaarste huisraad al naar de bovenverdieping verhuisd. Marco Plompen, die met zijn vriendin Rachel Kessel in het bedreigdste deel van Itteren woont, heeft met zijn buren een schema opgesteld, dat in werking treedt zodra het water het dorp binnenstroomt. ,,Iedereen heeft een taak en we hebben ook de volgorde bepaald waarin we de spullen droog zetten.''

Hoewel al snel duidelijk wordt dat de waterstand decimeters onder het peil zal blijven van de laatste overstroming, neemt dat de onrust onder de bevolking niet weg. Niet over het hoge water, maar gek genoeg over de dijken en kades die Rijkswaterstaat na de laatste overstroming heeft aangelegd, maken ze zich de meeste zorgen. ,,We hebben er een nieuw probleem bij gekregen: hoe houden de kades zich'', zegt Marco Plompen. ,,Zonder de kades hadden we nu al natte voeten gehad, dat realiseer ik me ook wel. Maar wat ons in Itteren vooral bezighoudt, is wat er gebeurt als de dijken overververzadigd raken door het water. Als er een gat komt in de dijk, loopt Itteren als een badkuip vol. Dan is er geen redden meer aan.'' Andere bewoners hebben twijfels over de stevigheid van de gemetselde kades, die op een aantal plaatsen zouden zijn verzakt.

Een bijkomend probleem is dat van het grond- en kwelwater. Eveneens een nieuw fenomeen voor de bewoners van de dorpen langs de Maas. ,,Vroeger stroomde het water gewoon door het dorp. Vervelend, maar je wist waar je aan toe was'', klaagt een oudere inwoner van Borgharen. ,,Als de Maas uittrad, stond het water bij ons net onder de dorpel en liep de kelder vol. Nu weten we niet wat het kwelwater doet. Komt het wel of niet in de kelder?'' Het is een probleem van niks vergeleken bij de overlast en miljoenenschade van 1993 en 1995, geeft hij toe. ,,Maar de komst van de kades, hoe nuttig ook, brengt nieuwe onzekerheden.''

In het crisiscentrum in Borgharen, in het biljartzaaltje van café Im weissen Rossl, is het rustig. Af en toe komt een bewoner binnen. Meest gestelde vraag: kun je het dorp nog uit en zo ja, kun je er dan 's avonds ook weer in. Delen van wegen zijn ondergelopen, maar berijdbaar. Bij de stuw van Borgharen en de brug van Itteren heeft de politie controleposten neergezet. Alleen inwoners of mensen die kunnen aantonen dat ze in de dorpen moeten zijn, worden doorgelaten. ,,Ramptoeristen kunnen we missen als kiespijn'', zegt J. van Gerwen van de brandweer.

EHBO'ster Lies Creemers heeft nog niets omhanden gehad, al heeft ze wel contact gehad met de huisarts over wat te doen met een zwaar zieke inwoner, als Borgharen over de weg onbereikbaar wordt. In een herhaling van het avontuur in 1993, toen ze 's nachts met een rubberbootje twee kinderen met hun moeder uit het dorp moest afvoeren, heeft ze weinig trek.

In Itteren maakt Marco Plompen nog een rondje langs de kade. ,,Voor de zekerheid.'' In 1993 en 1995 stond het water 80 cm hoog in zijn betegelde woonkamer en bedroeg de schade beide keren 14 000 gulden. ,,Na de tweede overstroming heb ik een houten vloer in mijn kamer gelegd. Sommigen verklaarden me voor gek, maar ik had er ineens geen zin meer in om mijn huis aan te passen aan de rivier.''