musical

UTRECHT - Was 1997 het Schubert-jaar, 1998 staat in het teken van Jacques Brel, de Vlaams-Franse zanger die twintig jaar geleden overleed. Al meteen op nieuwjaarsdag ging in de Utrechtse Stadsschouwburg een muziektheaterproductie in première die is gewijd aan het repertoire van Brel. Wat de toch vermaarde musicalafdeling van het Koninklijk Ballet van Vlaanderen bedoelt als respectvol eerbetoon, is een onnozel wanproduct.

De Nederlandse vertaler van de negentien Brel-liedjes in deze productie, Allard Blom, schrijft in het programmaboek van 'Brel Blues' dat hij Brel nauwelijks kende toen hij de opdracht kreeg. Ook wenste hij zich niet te baseren op de reeds bestaande Brel-vertalingen, zoals van Ernst van Altena. Bovendien beheerst hij, zo bekent hij, de Franse taal onvoldoende, waardoor het vertalen bovenal “woordenboekenwerk” zou worden. Drie betere reden om er vanaf te zien, kan ik niet bedenken.

Stoplap Blom zette toch door en het resultaat is er naar. Neem zomaar een citaat uit 'Ne me quitte pas': 'Dit is niet het eind. Ik bedenk een taal, taal voor ons speciaal, die onmogelijk schijnt.' Of in 'Voir un ami pleurer': 'Zo gaan wij om met medemensen, iets wat geen enkel mens verdient. Maar wat men niemand toe zal wensen, dat zijn de tranen van een vriend.' Een en al clichés en stoplappen, Brel onwaardig.

Het script van 'Brel Blues', bedacht door Vlaming André Ernotte en Amerikaan Elliot Tiber, is al net zo zwak. Het draait om drie oude bekenden van elkaar, bijeen in een oud hotel aan de kust. Elk personage heeft een deel van het karakter van Brel in zich: de kluizenaar, de dromer, de strijder. Het verhaal dat hun samen-zijn moet rechtvaardigen, boeit echter geen moment. Bovenal omdat het libretto zo gekunsteld is, want dat is volledig toegeschreven naar die liedjes. Ik bedoel: trekt iemand een flesje bier open, dan weet je dat even later het liedje 'La bière' gaat volgen. Bovendien worden de drie rollen gespeeld door Vlaamse zangers: Jo Lemaire, Philippe Robrecht en Erik Wouters. Hun acteerprestatie is zo geforceerd, dat het op het gênante af is. En Lemaire en Robrecht zijn dan wel goede zangers, maar ook dat geldt nog nauwelijks als je je de Brel-vertolkingen herinnert van chansonniers als Liesbeth List en Jenny Arean. Bovendien worden uitvoeringen zoals wij die al kenden, niet ontsierd door een muzikaal trio dat uitblinkt in elektronisch instrumentarium.

Onnozel Aan 'Brel Blues' is werkelijk alles mis, uitgezonderd de melodieën en het gedachtegoed van de liedjes, maar die kwaliteiten komen dan ook van Jacques Brel zelf. Wat deze muzikale productie ontbeert, is kennis van en respect voor Brel, terwijl men in alle onnozelheid juist het omgekeerde pretendeert en hier zelfs spreekt van een 'Europese première'. Wat een stuitend begin van het Jacques Brel-jaar.