Pyrrusoverwinning voor Britse monarchie

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Monarchie-Republiek: 2-1. In voetbaltermen gesproken zou dit de uitslag zijn geweest van het 'nationale debat' annex de daarop volgende opiniepeiling die in Groot-Brittannië werden gehouden, dinsdagavond laat.

Van de meer dan 2,6 miljoen kijkers die naar het televisiestation ITV belden tijdens en na afloop van het debat - getiteld 'Monarchie, de natie beslist' - zei tweederde voor de instandhouding van het Britse koningshuis te zijn. Het was het grootste opinieonderzoek via de televisie dat ooit is gehouden in Groot-Brittannië en het drieduizendkoppige publiek in de studio - uit alle windstreken van het Verenigd Koninkrijk - was al even uniek in zijn omvang. Tijdens het twee uur durende debat stonden 14 000 telefoonlijnen open, en zo konden de bellers worden opgevangen.

Twee-één dus, of zes-drie, dat staat iets royaler, en het Huis van Windsor liet via zijn woordvoerder op Buckingham Palace dan ook weten dat koningin Elizabeth II en haar door schandalen en scheidingen getormenteerde familie zeer “bemoedigd” waren door deze uitslag.

Of Elizabeth ook zo bemoedigd was door het gegeven dat desondanks liefst de helft van al haar onderdanen ervan overtuigd was dat binnen vijftig jaar de Britse monarchie zou zijn opgedoekt en vervangen door een republiek, vertelde de woordvoerder niet.

De grootste aanhang kregen de Windsors vanuit Engeland, Wales en Noord-Ierland. Van de Schotten daarentegen stemde 56 procent voor de republiek, maar tussen hen en de Engelsen heeft het sinds de dood van Mary Stuart, Queen of Scots, nooit meer echt geboterd.

Wat het debat in elk geval heeft duidelijk gemaakt, is dat een reeks financiële en private schandalen, buitenechtelijke escapades van prinsen en hun gades, de val in populariteit heeft veoorzaakt.

Iets waarvan prins Charles, de vorig jaar van Diana gescheiden troonopvolger, zich zeer wel bewust is. Afgelopen maandag citeerde The Daily Mirror hem in een openhartige bui naar vrienden toe, over zijn scheiding met Diana, zijn affaire met Camilla Parker Bowles, zijn relatie met zijn zoons William en Harry.

“Ik heb veel dingen verkeerd gedaan en ik heb dat al veel te lang gedaan”, biechtte Charles op. “Ik heb de koningin laten vallen, en mijn gezin - William en Harry incluis - en Camilla. Ik heb het hele instituut van de monarchie laten vallen. Ik heb het zelfs met Diana verprutst.”

In het debat zelf bestreden dinsdagavond republikeinen en monarchisten elkaars standpunten. Professor Stephen Haseler, voorzitter van de Republikeinse beweging, zei dat het land is veranderd en dat het republikeinse denken steeds verder oprukt in de Britse politiek. Volgens Haseler is het niet voor iedereen vanzelfsprekend dat prins Charles het nieuwe staatshoofd wordt en willen de Britten zelf hun staatshoofd kiezen.

De verdediger van de monarchie, auteur Frederick Forsyth, zei dat de koninklijke familie, zoals iedere normale grote familie, leden heeft die zij liever niet zou hebben. Prins Charles, zijn voormalige echtgenote prinses Diana, en Sarah Ferguson, de hertogin van York, kregen vanuit het publiek de meeste kritiek.

Maar ondanks dat, en de sombere toekomstvoorspellingen, trompetterde Engelands schandaalblad nummer één, The Sun, gisteren: “Twee miljoen belden op om de troon te redden!”. En de al even royalistische Daily Mail kopte over de hele één: “Koninklijke zege!”.