Stempelen is niet alleen folklore, het kan zelfs in de tactiek passen

Van een onzer verslaggevers LEEUWARDEN - Regels zijn regels, ook in de organisatie voor de Elfstedentocht. Voor wedstrijdleider Gerrit van den Ham was er dan ook geen moment van twijfel, toen Piet Kleine en René Ruitenberg bij Hindeloopen zonder te stempelen doorschaatsten in de richting van Workum.

“De reglementen voor de wedstrijd zijn duidelijk”, zei de voormalig internationaal handbalscheidsrechter. “Iedere rijder moet zelf zijn stempelkaart aanbieden aan de posten. En aan het einde van de rit moet hij die kaart met elf stempels inleveren bij het bestuur. Bij Kleine en Ruitenberg staan er maar tien op.”

Van den Ham baseert zich niet alleen op de tv-beelden. “Iedereen heeft via de televisie gezien dat Kleine en Ruitenberg zijn doorgereden zonder te stempelen. Het is natuurlijk jammer voor ze, dat de sociale controle zo groot is geworden. Het rayonhoofd van Hindeloopen heeft mij bovendien verzekerd dat ze niet zijn teruggekeerd om alsnog een stempeltje te halen, wat anderen wel deden.”

Ook als Piet Kleine op de Bonkevaart als eerste was geëindigd, zou Van den Ham niet tot een andere beslissing zijn gekomen. “Ik ben aangewezen om de reglementen toe te passen. Die zijn vastgesteld door de vereniging.”

Het besluit om de twee schaatsers te diskwalificeren, wordt door het bestuur onvoorwaardelijk gesteund. Voorzitter Kroes vindt dat de regels van de vereniging duidelijk moeten zijn. “Anders word je belazerd bij het leven. Ben je duidelijk, dan kan er niet gesjoemeld worden.”

Hij noemt het heel sneu dat het juist Kleine treft, die een grote staat van dienst heeft. “Maar hij had ook kunnen omdraaien, wat anderen hebben gedaan. Rijders horen te weten dat je moet stempelen. Het zijn professionele schaatsers. Kijk maar naar de manier waarop ze begeleid worden en zich voorbereiden. Ze verkennen vantevoren grote delen van de route, ze preparen zich op de wind en de moeilijke stukken. Laten ze dan ook wat moeite doen om te zien waar de stempelposten staan.”

Bestuurslid Van Winkelen noemt het stempelen een van de grondslagen van de Elfstedentocht. “Het is begonnen met een schaatsrit door Friesland, waarbij rijders aan de plaatselijke kastelein om een handtekening vroegen. Daarmee kwamen ze terug in Leeuwarden: met elf handtekeningen had je het bewijs dat je de Elfsteden had gereden.”

Van Winkelen bevestigt dat er geen moment is gediscussieerd over het besluit. “Stempelen is niet alleen heilig uit folkloristische overwegingen. Het is ook functioneel. Het past helemaal in het spel van de wedstrijd. Er zijn rijders die hun tactiek erop afstemmen, die juist proberen aan te vallen bij een stempelpost omdat ze goed kunnen remmen of wegsprinten. Dat er aan regels sancties zijn verbonden, komt in allerlei sporten voor. Als je bij het zeilen een boei mist, lig je eruit. Sta je nu toe dat iemand één stempelpost overslaat, dan doet een ander dat volgende keer twee keer of helemaal niet.”