Exodus buitenlanders uit Kinshasa

AMSTERDAM - Ook gisteren ging de exodus voort. Zwaarbepakt ontvluchtten honderden buitenlanders de oprukkende rebellen. Velen proberen weg te komen via het strand van Kinshasa naar Brazzaville aan de ander andere kant van de rivier de Congo.

In totaal meer dan duizend buitenlanders uit zo'n dertig landen hebben inmiddels de Congolese hoofdstad Kinshasa verlaten, per schip of per vliegtuig. “Zeer chaotisch” en “een compleet gekkenhuis”, bestempelde Petra Quadvlieg haar evacuatie uit de Congolese hoofdstad. “Het Congolese leger deed alles om de reis zo onaangenaam mogelijk te maken.”

De free-lance journaliste met als uitvalsbasis het Zuid-Afrikaanse Johannesburg was één van de achttien Nederlanders die afgelopen zaterdag na een dringend advies van de ambassadeur in Kinshasa Congo verliet.

Aanvankelijk was het plan van het hele gezelschap om met een boot de rivier de Congo over te steken naar Brazzaville, de hoofdstad van het 'andere' Congo.

Maar op de kade in Kinshasa heerste een chaos. Quadvlieg: “Op de boot was plaats voor zo'n 150 mensen, maar er stonden zeker vijfhonderd te dringen. Voornamelijk Congolezen en Aziaten. Het bericht dat er een boot vertrok had zich razendsnel verspreid.” Daar kwam nog bij dat de autoriteiten het de evacueé bepaald niet gemakkelijk maakten. “Ze waren ordinair aan het treiteren”, zegt Quadvlieg. “Alle tassen moesten leeg, persoonlijke brieven werden gelezen en iedereen moest zijn paspoort inleveren.” Urenlang stonden de vluchtelingen in de middaghitte van veertig graden. En toen konden er driehonderd op elkaar gepropte mensen mee, onder wie Quadvlieg. De andere Nederlanders werden alsnog met een vliegtuig van de Belgische luchtmacht geëvacueerd, die met drie vluchten in totaal zeshonderd buitenlanders meenam. Ongeveer dertig Nederlanders wilden in Congo blijven - veelal geestelijken en medewerkers van internationale hulporganisaties.

Bij de groep die gisteravond volgens het plan een Frans vliegtuig naar Parijs nam, zitten zakenlieden en Nederlanders die voor privé-bezoek in Congo verbleven.

Quadvlieg voegde zich gisteren bij de andere Nederlanders in Libreville in Gabon. Ze omschrijft de sfeer in Kinshasa tegenover buitenlanders als “steeds grimmiger”. Naarmate de rebellen verder oprukken, volgens de laatste berichten tot 130 kilometer voor de hoofdstad, neemt de woede toe.

Volgens Quadvlieg richt die zich vooral op Fransen en Amerikanen. “Veel Congolezen denken dat Frankrijk en de Verenigde Staten de drijvende kracht zijn achter de opstand”, zegt Quadvlieg. “Ze denken dat zij, samen met de Tutsi's uit Rwanda en Oeganda, in een groot complot zitten. De media doen niets anders dan dat beeld bevestigen.”

De laatste dagen in Kinshasa waren volgens Quadvlieg “gespannen maar niet beangstigend”. Maar tegelijkertijd is de hoofdstad vrij geïsoleerd.

Zo had Quadvlieg geen idee dat de rebellen Kinshasa al zo dicht zijn genaderd. “Als dat bekend wordt, zou de paniek wel eens echt kunnen uitbreken.”