Soros: perk geldstromen in

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Internationale kapitaalstromen moeten worden ingetoomd. Dat kan als naast het IMF een zusterorganisatie wordt opgericht die internationale leningen garandeert.

Dat zegt meesterspeculant en filantroop George Soros in de laatste Financial Times van 1997. Soros staat bekend als de man die het Britse pond uit het Europese Monetaire Systeem dwong. Hij zegt te weten dat de financiële wereld woest zal reageren op zijn idee om de net geliberaliseerde kapitaalstromen weer enigzins centraal te sturen.

Hij komt met zijn suggestie welenigzins tegemoet aan premier Mahathir van Maleisië met wie hij al enige maanden in een verhit debat is verwikkeld over de voor- en nadelen van de vrije geldstromen.

Mahathir vindt dat speculanten zijn land en de ringgit in problemen hebben gebracht door met zijn allen tegelijk hun geld uit Maleisië terug te halen. Soros daarentegen betoogt dat Maleisië zelf teveel op krediet is gaan leven, en daarmee de fundamenten van de eigen economie heeft ondergraven. Mahathir dreigde in het heetst van de strijd met een kapitaalbelasting om het snelle in- en uitstromen van geld te voorkomen. Soros bracht daar tegenin dat Maleisië dat zich niet kan permitteren. Het land heeft het buitenlandse geld nodig om de eigen welvaart op te bouwen.

Nu geeft de 'superkapitalist' Soros in zijn ingezonden artikel in de Britse krant toe dat een instorting van economieën dreigt als de geldstromen niet op de een of andere manier ingetoomd worden. Al twee keer eerder dreigde een financiële crisis delen van de wereld te ontwrichten, verwijst hij naar de schuldencrisis in Latijns Amerika in 1982 en de Mexico-crisis in 1994-1995.

Net als nu in Azië waren beleggers toen vrij massaal in de markt gestapt omdat er hoge rendementen werden beloofd, en gingen ze daar aan twijfelen. Het gevolg was dat beleggers over elkaar heen vielen van de haast om hun geld terug te halen.

Het probleem is dat banken krediet verlenen aan bedrijven zonder goed te overzien hoeveel geld er al via leningen in een land is gepompt, signaleert Soros. Invoering van een kapitaalbelasting vindt hij echter geen oplossing: het geld stroomt dan om een land heen. Soros ziet daarom meer in een internationale organisatie die bijhoudt hoeveel leningen aan een land zijn verstrekt. Via een kredietgarantie-systeem kan die internationale krediet-dochter van het IMF dan bankiers en speculanten aan zich binden.

Wanneer een land qua leningen aan zijn tax zit, zouden eenvoudigweg geen garanties meer worden afgegeven voor nieuwe kredieten. Op die manier worden banken tijdig gealarmeerd dat overkreditering dreigt. Landen en banken die de alarmbellen willen negeren en toch zaken willen doen, moeten dan een hoge risicopremie voor hun rekening nemen.

Uit de mond van 'superkapitalist' Soros klinkt het betoog voor wereldwijde regulering van kredietstromen vreemd, reageert M. Wendrich van de Nederlandsche Credietmaatschappij NCM. Maar het idee is niet nieuw. “In feite is de globalisering van de landelijke kredietverzekeraars al ingezet”, meent Wendrich. “Alle financiële diensten globaliseren, dus wij ook.” De landelijke kredietverzekeraars werken internationaal samen via onder meer de Berner Unie.

“Wij zijn met die grensoverschrijdingen begonnen. De NCM was de eerste kredietverzekeraar die over de grens ging: in 1991 naar Groot-Brittannië. Inmiddels zitten we in 12 landen.” Tot 1991 waren kredietverzekeraars doorgaans overheids-afdelingen. “In feite allemaal monopolisten op hun thuismarkt.” Dat patroon is door de recente fusiegolf doorbroken waar het over de commerciële kredietgaranties gaat. De meer politieke risico's, die vaak via overheidsgaranties worden afgedekt, blijven echter onder controle van de nationale overheden staan.

Wendrich noemt de fusies en samenwerkingen over de grens buitengewoon vruchtbaar: “Afgelopen jaren hebben we onze systemen met debiteurgegevens op elkaar afgestemd en bij elkaar gevoegd. Wij hebben nu een databank met 6 miljoen debiteur-gegevens.” Via een druk op de knop in Amsterdam achterhaalt de NCM de gegevens van bijvoorbeeld een Duitse klant die hier een vrachtwagen vol bloemen koopt. Na vaststelling van de kredietwaardigheid, kan de handel verzekerd worden.

“Voorheen had ieder land zijn eigen gegevens. Dat is zonde van tijd en moeite. Door de bundelingen hebben we veel beter inzicht. Wij hebben de overcreditering in het Verre Oosten dan ook al enige tijd zien aankomen”, verklaart Wendrich hoe de globalisering op 'commerciële basis' tot een concurrentievoordeel voor de NCM heeft geleid.

Wendrich heeft moeite met de organisatie van de 'wereldkredietverzekeraar' van Soros onder de paraplu van het Internationale Monetaire Fonds. “Wij zijn een particuliere onderneming, een NV. De overheid is wel aandeelhouder, maar wij opereren toch in een vrije markt.”