Xate

Cecilio buigt de palm en snijdt met een mesje twee bladeren af, loopt wat verder, snijdt nog een blad, en ietsje verder weer twee. Als hij de bladeren niet meer in zijn handpalm kan houden stopt hij even, propt ze in de zak op zijn rug, en gaat weer verder met snijden. Hij verzamelt xate, de bladeren van twee algemeen voorkomende palmpjes (Chamaedorea elegans en Chamaedorea oblongata) in de ondergroei van het bos. De lang groen blijvende palmbladeren worden geëxporteerd naar de Verenigde Staten en Europa waar ze gebruikt worden in boeketten en kransen.

In de namiddag stopt Cecilio met snijden en gaat naar huis. Hij moet twee uur lopen omdat in de directe omgeving van El Corozal door oververzameling niet veel xate meer te vinden is. In totaal dus vier uur verloren tijd per dag en Cecilio denkt er dan ook over om voor een contractista te gaan werken. Een contractista is een zakenman uit de grote stad die een kampement in een ongerept stuk bos organiseert. In de directe omgeving van het kampement verzamelen 10-30 mannen xate. Een kokkin zorgt voor de maaltijden, en een muilezeldrijver vervoert de xate naar de bewoonde wereld, en zorgt voor de aanvoer van voedsel en sigaretten. Werkend voor een contractista kan Cecilio veel meer verdienen dan nu. Hij moet wel flink betalen voor zijn maaltijden, maar kan veel meer xate verzamelen in een dag. Hij twijfelt echter omdat hij zijn familie niet alleen wil laten.

Als Cecilio thuiskomt is Alicia, zijn echtgenote, het eten aan het maken. Ze roostert een gisteren door Cecilio gevangen gordeldier, en bakt tortilla's. Olga, de oudste van 6, is de kippen aan het voeren, Melvin van 3 speelt met de hond, Jorge van 7 maanden slaapt in de hangmat. Hun huisje is gemaakt van materialen uit het bos, boomstammetjes en palmbladeren. Er zijn echter heel wat zaken die Cecilio niet in het bos kan vinden, en die hij ook niet kan verbouwen, zoals zout, koffie, kookolie en kleding.

De enige mogelijkheid om in El Corozal geld te verdienen (afgezien van de incidentele verkoop van een varken of kalkoen) is het verzamelen van xate. Morgen komt een contractista xate kopen in El Corozal, en Cecilio sorteert de door hem verzamelde xate. Hij bindt de palmbladeren samen in bosjes van 45 stuks, de eenheidsmaat die de contractistas hanteren. Negentig palmbladeren zijn 1,25 quetzal waard (3 quetzals is 1 gulden), en na tellen blijkt dat Cecilio vandaag 15 quetzals heeft verdiend. Niet veel, maar genoeg om suiker te kopen, en dat is voorlopig Cecilio's grootste zorg.