Veel lof en opdrachten na Bolkesteins 'Onverwerkt verleden'

Het lijkt erop dat Frits Bolkestein, ver voor zijn nieuwe boek verscheen, met het noemen van de namen van Ina Brouwer en die van staatssecretaris Dick Tommel ook meteen de zwaarste munitie van 'Onverwerkt verleden' afvuurde. Want deze week beginnen de weekbladen met de eerste verhalen over Bolkesteins boek over de voormalige communisten en nergens gaat het nog over méér van dat soort krenten.

Maar wel krijgt Bolkestein vaak hetzelfde advies mee. Ex-communist Meindert Feddema in De Groene: “Het is te hopen dat hij, nu het communisme nauwelijks meer bestaat, zijn gevoel voor rechtvaardigheid ook laat meespelen in zijn beoordeling van kapitalistische regimes.”

Pim Fortuyn in Elsevier: “Hij heeft (...) stevig de kaken op elkaar gehouden over de ontsporingen van kapitalisme en liberalisme. Ter verantwoording roepen betekent ook verantwoording afleggen. Als Bolkestein een vent is, doet hij dat in zijn volgende boek.”

Hervormd Nederland, dat nog niet aan een bespreking toe is, houdt het op een citaat van L. Soester op de achterpagina: “Bolkestein moet zich verantwoorden als vertegenwoordiger van een economisch systeem dat verantwoordelijk is voor talloze oorlogen.”

Alleen in HP/De Tijd juicht J. A. A. van Doorn zonder dat voorbehoud over Bolkesteins nieuwste boek.

Slechts Vrij Nederland is nog niet begonnen aan fase twee van de lancering van Bolkesteins boek. Ook daar moet het nieuwe jaar nog echt op gang komen. Zoals ze het in de rubriek 'Terzijde' zeggen: “Je hebt er die doorgaan tot 22 januari en dan pas beseffen dat de start vals was.”

'Onverwerkt verleden' bestaat voor het grootste deel uit interviews die Bolkestein heeft gehad met allerlei ex-communisten uit oost-Europa. Van Doorn: “De interviews kunnen dienstdoen bij lessen op de School voor de Journalistiek. De interviewer heeft zich voortreffelijk voorbereid en ziet daardoor kans zijn gesprekspartner stapsgewijs door de geschiedenis van zijn land en door de fasen van zijn loopbaan te loodsen.”

Fennema: “Eigenlijk had hij niet de prijs van de beste parlementariër moeten krijgen maar de prijs van de beste journalist van Nederland. Want interviewers die zich zo goed voorbereiden en die bovendien zo geïnteresseerd zijn in het verhaal van hun gesprekspartner zijn zeldzaam.”

De covers van de weekbladen verraden trouwens ook dat het nieuwe jaar nog niet echt op gang is gekomen. De Groene heeft Philip Roth op de voorpagina staan, 'Zijn werk, zijn leven, zijn nieuwste'. HP/De Tijd heeft een stoer fotomodel met aureooltje op de cover staan, behorende bij 'Ethiek in zaken, de koopman wordt weer dominee'. Elsevier zoekt het in een uitbundige bijlage 'In de ban van China'. Vrij Nederland heeft 'Voetbalmakelaars' pront voorop staan. En HN doet het met 'Op de goudschaal, de oorlog als onverwerkt verleden'.

Het verhaal over koopman en dominee in HP/De Tijd grijpt terug naar een verhaal dat acht jaar geleden in De Tijd stond: 'Ethiek loont'. Het heeft even geduurd maar het blijkt nu toch om een echte trend te gaan. Een beetje bedrijf heeft of werkt aan een eigen gedragscode. En niet alleen omdat het ook een trend is dat mensen steeds korter bij één baas werken en dus de bedrijfsmores en -waarden uit een boekje moeten leren, maar vooral ook omdat de consument reageert als een bedrijf in een fout land investeert, onvoldoende oog heeft voor het milieu of geen rekening houdt met de multiculturele samenleving.

Dat het in veel gevallen om verkooppraat gaat, wordt uiteindelijk door bedrijfsadviseur Henk van Luijk het scherpst neergezet: “We herkennen nu nieuwe eisen. Daarom schat ik de huidige aandacht voor maatschappelijk ondernemen zo positief in: de maatschappij als geheel is er gevoeliger voor geworden, niet alleen de ondernemers. Maar dat dringt tot hen door met de kracht als was het hun eigen ontdekking.”

Dat is overigens allemaal nog niet doorgedrongen tot de branche van de voetbalmakelaars zo blijkt uit het dossier van Vrij Nederland. “De helft van de Nederlandse licenties is ten onrechte verstrekt,” zegt Theo van Seggelen van de spelersvakbond VVCS. “Ten eerste omdat de aanvragers niet van onbesproken gedrag zijn, en ten tweede omdat de markt niet groot genoeg is voor meer dan tien makelaars.”

Het gevolg is een reeks van voorbeelden van wangedrag van voetbalmakelaars, die spelers bij een verkeerde club brachten, die zowel aan de club als aan de speler geld verdienden, die met een voorcontract elders in Europa gingen leuren om zo een nog beter contract los te peuteren, die met een bevriende voetbaltrainer onder één hoedje speelden.

Ajax-penningmeester Van Os: “Ik betaal zo'n makelaar om hem gunstig te stemmen. Dat heet goodwill. Je zou het ook smeergeld kunnen noemen, maar dat is het niet omdat de Fifa zegt dat het zo moet.”

In Elsevier zegt prof. Jeroen van den Bergh in een verhaal over de veranderende professor: “Als je naam wilt maken, dan moet je een eigen niche vinden.”