Een combinatie van fatoren Laadklep sloot niet goed, vrachtauto's niet vastgesjord en de beide motoren vielen uit

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - Niet het weer, maar een combinatie van een niet goed gesloten laadklep aan de achterzijde van het schip, nauwelijks vastgesjorde lading op de autodekken en het plotseling uitvallen van de hoofdmotoren is waarschijnlijk de oorzaak van de ramp met de Estonia.

Dit kan worden afgeleid uit verklaringen van de geredde Nederlandse chauffeur Stefan Duyndam, die heeft geconstateerd dat de trucks vanwege de haast bij de afvaart nauwelijks werden gesjord, en van het bemanningslid Henrik Sillaste.

Deze matroos zegt nog rond half een vanaf het onderste autodek gemeld te hebben dat de laadklep niet goed gesloten was. De bemanning slaagde er niet meer in de klep te sluiten. Een kwartier na het binnendringen van het water is het schip gekapseisd. Het is nog niet duidelijk of de klep al bij vertrek uit Tallinn open stond.

De veronderstelling wordt gedeeld door de Delftse TNO-onderzoeker Lex Vredeveld, die nog onlangs een studie over kapseizen van schepen afrondde. Een schip als de Estonia kan volgens Vredeveld tot zeker 30 graden slagzij maken zonder te kapseizen, als het door het uitvallen van de motoren stuurloos wordt en dwars op de golven komt te liggen.

Fataal wordt dat pas als gelijkertijd de lading gaat schuiven of wanneer het schip water maakt.

De Estonia voer al veertien jaar op de Oostzee en heeft volgens scheepvaart-autoriteiten nooit problemen met stormen gehad.

Storm

Volgens het Deense instituut voor meteorologie was er op het tijdstip van de ramp trouwens nog geen sprake van een zware storm. Die barstte pas los drie uur nadat het schip gezonken was.

Dat een veerboot met open klep zelfs bij een gladde zee kan kapseizen, heeft de ramp met de Herald of Free Enterprise in maart 1987 bij Zeebrugge geleerd.

Naar aanleiding van die ramp heeft de maritieme organisatie van de Verenigde Naties (IMO) in 1991 de regels voor de belading van veerboten aangescherpt. Die hielden onder meer de verplichting in dat vrachtauto's worden vastgesjord. Daarvóór was slechts sprake van een aanbeveling. Tevens werd vastgelegd dat er op de brug een indicatielamp gaat branden als de laadklep niet goed gesloten is. Verder moet onder meer automatisch een noodverlichting aanslaan als het schip te veel slagzij maakt.

Niet bekend

Volgens medewerker P. Dessens van het directoraat-generaal voor scheepvaart en maritieme zaken, waaronder de scheepvaartinspectie ressorteert, is het de verantwoordelijkheid van de lidstaten er voor te zorgen dat rederijen deze regels in acht nemen.

De kapitein van het schip is de eerst aangewezene om voor een goede verankering van de lading te zorgen. De overheden controleren slechts globaal of de voorzieningen voor het sjorren en de juiste procedures aanwezig zijn.

Inspectie

Volgens de reglementen van de IMO dient zo'n onderzoek ieder jaar te gebeuren. Eens in de vijf jaar vindt een grote inspectie plaats. Wanneer een schip aan de eisen voldoet, krijgt het een veiligheidscertificaat voor vijf jaar. De jaarlijkse inspecties zijn nodig om dit certificaat verlengd te krijgen. Essens zegt echter niet te weten in hoeverre de autoriteiten in Tallinn toezien op de naleving van de regels.

Volgens de woordvoerder van het ministerie is het in Nederland gebruik dat veerboten elk half jaar door de arbeidsinspectie worden gecontroleerd.

Naar zeggen van een woordvoerder van Estline is het veertien jaar oude schip nog in maart van dit jaar geïnspecteerd. Dit zou zijn gebeurd door het Franse classificatiebedrijf Veritas, dat ook in de Baltische Staten een vestiging heeft. In scheepvaartkringen is het echter niet onbekend dat deze inspecties soms niet meer inhouden dan het uitgeven van een rapport zonder dat het schip werkelijk wordt geïnspecteerd.

De Estonia had een capaciteit van 2 000 passagiers en 460 auto's en was eigendom van de Estlandse overheid en de Zweedse rederij Nordstroem och Thulin AB. Sinds begin vorig jaar was hij gecharterd door de Estlandse rederij Estline. Het schip werd gebouwd in de voormalige DDR.