Moeder boos dat Vara haar zoon uitmaakt voor 'jonge crimineel'

'Unit 5 van 't Nieuwe Lloyd', donderdag 23.25-00.05 uur, Ned. 3.

In het artikel wordt de Zembla-documentaire, die voor morgenavond staat geprogrammeerd, aangekondigd onder de kop 'Jonge criminelen'. De moeder van Roberto is daar furieus over. Haar 16-jarige zoon komt pas in maart voor de rechter en heeft tot nu toe een blank strafblad. Sinds het verschijnen van het artikel heeft een jongere broer van hem het op school in Hoorn zwaar te verduren. Omdat nog valt te bezien of Roberto een crimineel is, eist zijn moeder nu verbod van de uitzending. Zo dat niet gebeurt wil zij dat haar zoon er onherkenbaar in wordt gemaakt.

Met de documentaire van Hans Polak ('Je komt niet in het Lloyd terecht omdat je zweetvoeten hebt) is op zich niets mis, vinden alle betrokkenen. Ook de moeder van Roberto, die het eindresultaat twee keer heeft gezien, heeft er haar tevredenheid over uitgesproken.

Centraal in de uitzending staat het persoonlijkheidsonderzoek in de Amsterdamse rijksinrichting. Jongens in de leeftijd van twaalf tot achttien die met justitie in aanraking zijn gekomen worden er zes tot acht weken geobserveerd. Dit om een duidelijk inzicht te krijgen in hun achtergronden. Het persoonlijkheidsonderzoek staat in geen verhouding tot rapporten die in het verleden op verzoek van kinderrechters over jongeren werden opgemaakt. In 'Unit 5' blijft weinig onbesproken. Door de gedragingen van de jongeren in kwestie door allerlei deskundigen te laten bekijken en beoordelen komen onbekende facetten naar boven. De nog jonge praktijk wijst uit dat het eindoordeel van het persoonlijkheidsonderzoek door de kinderrechters bijna altijd worden overgenomen.

De documentaire van Hans Polak is integer. Roberto, Marciano en Rick komen met hun hulpverleners en onderzoekers uitgebreid in beeld. We zitten erbij als de drie praten met deskundigen die op hen worden losgelaten. Allen hebben hun tragische voorgeschiedenis. Polak: “Waaraan het de jongeren in kwestie heeft ontbroken is liefde en aandacht. Ik denk wel eens dat dit door rechters als straf moest kunnen worden opgelegd.”

De drie jongens in de documentaire doen zich wat branie-achtig voor. Ze zijn niet op hun mondje gevallen, maar naarmate de tijd verstrijkt ontstaat er een goede relatie met het team onderzoekers. Dat zijn zonder uitzondering mensen die er bewust voor hebben gekozen in 'Unit 5' te werken. De jongens waarmee zij krijgen te maken zijn voor hen geen nummers. Uit hun hele optreden spreekt echte belangstelling. Die houding mist zijn uitwerking niet op de tegenpartij. De jongens worden niet met handschoenen aangepakt. Regelmatig krijgen ze in harde bewoordingen te horen dat er, als ze zo doorgaan, weinig meer van hun toekomst valt te verwachten.

Er is streng geselecteerd wat de kijker van de lange gesprekken krijgt te horen. Als dat niet essentieel is voor de kijkers wordt de privacy van de jongens niet aangetast. Mariano vertelt op een dag dat hij nooit vrienden heeft gehad, op enkele jaren geleden een man van 25 na. Het is een ontroerend moment als we van Mariano horen, in bewoordingen die je niet van hem zou verwachten, dat er op zijn bed wel eens tranen liggen. Op dat moment deel je als kijker in een succesje van de onderzoeker, die er in is geslaagd het vertrouwen van de jongen te winnen.