De traagste sneltrein ter wereld

De glimmende folder rept van de traagste sneltrein ter wereld. En traag is de Glacier Express. Er wordt werkelijk eindeloos gerangeerd. De trein wordt gekoppeld, dan weer gesplitst. Er rijden één dan wel twee locomotieven voor. Tandradlocomotieven worden gewisseld voor gewone locomotieven.

Het grootste hooggebergte en het Lila Pause landschap van de dalen zijn niet meer dan het bordkartonnen decor van deze modelbaan op schaal 1:1. Ondanks alle tijdrovende manoeuvres is de trein de auto in dit deel van de wereld nog de baas. De heilige koe moet het op deze west-oost doorsteek van de Alpen doen met een tweebaansweg, die bovendien 's winters ontoegankelijk is.

Mijn kennismaking met de Glacier Express was niet meer dan toevallig. Op het station van Martigny informeerde ik naar de kortste verbinding met Chur. Dat kon over Lausanne en Zürich of over Brig. De informatrice duwde een simpel formuliertje in de printer en ik kreeg de alternatieven keurig uitgeprint. De mogelijkheid over Brig moest gereserveerd worden: dat bleek de Glacier Express. Zo kwam ik voor elf frank extra in de panoramawagon van de traagste sneltrein ter wereld terecht. De informatiecomputers van de Zwitserse NS zijn trouwens veel knapper dan die van de Nederlandse NS. Moeiteloos tovert hun geheime geheugen allerlei buitenlandse bestemmingen te voorschijn, ook kleine stations. Kaartje erheen kopen, geen enkel probleem. Ideetje voor de NS? Misschien gewoon de Zwitserse collega's eens vragen hoe 't allemaal werkt.

Tot Brig gaat mijn reis over het normaalspoor van de CFF/SBB (de Zwitserse Bondsspoorwegen). Pas later ontdekte ik dat ook al in Visp overstapt had kunnen worden op de Glacier Express, die daar opduikt uit het Saastal. De Express is zijn reis begonnen in Zermatt in de schaduw van de Matterhorn. De trein ontloopt het rauwe natuurgeweld van het nauwe Nikolaidal door te schuilen onder talrijke Schutzgalerien. De schaarse dorpen in het dal liggen in de schaduw van bossen of op vooruitstekende kapen om te voorkomen dat ze door natuurrampen van de kaart geveegd worden.

Brig is een strategisch gelegen kleine stad op een kruispunt van spoorwegverbindingen. Normaal-spoorlijnen voeren naar Bern (via de Lötschberg-tunnel) en Milaan (via de Simplontunnel). Het meterspoor van de smalspoorlijn leidt naar Sankt Moritz en Chur. De halte (want meer is het eigenlijk niet) van de Zermatt-Andermatt Bahn/Furka-Oberalpbahn ligt op het plein voor het station.

Van Brig (678 m) rijdt de trein langs de Boven-Rh0ne naar Oberwald (1366 m), waar hij het Rh0nedal verlaat. Via de 15,5 km lange Furkatunnel (gereedgekomen in 1982) klimt de trein naar Realp (1538 m) om weer af te dalen naar Andermatt. Daar wordt de trein gesplitst. In lange lussen begint de steile klim naar Oberalpsee en Oberalppasshö-he (2033 m). Direct daarachter ligt de gelijknamige pas, het hoogste punt van de reis. Het volgende station Tschamut is het eerste station in het dal van de (Vorder)rhein. In Disentis (1130 m) maken de tandradlocomotieven van de Furka Oberalpbahn plaats voor die van de Rhütische Bahn. Mijn Zwitserse medereiziger denkt dat deze wissel slechts nodig is omdat de Furka/Oberalpbahn particulier is en de Rhütische Bahn van de overheid. Hij vergist zich, we gaan over van tandrad op wrijving staal/staal.

Het rangeren en koppelen in Disentis duurt ruim twintig minuten; alle tijd om rond te dwalen over het uitgestrekte emplacement en een blik te werpen op de machtige kloosterkerk hoog boven het station, volgens de reisgids een van de mooiste barokkerken ten noorden van de Alpen.

De laatste twee uur van de reis suf ik wat weg. Voldoende natuurdecors gezien. De tocht door de Rheinschlucht - hoe bijzonder ook - glijdt langs me heen. Alleen in Reichenau Tamins, vlak voor Chur, veert de deltabewoner even op voor de samenvloeiing van Voor- en Achter-Rijn. Mocht overigens de kwalificatie 'express' wat misplaatst zijn, de aanduiding glacier is ronduit misleidend. Weliswaar liggen de Rijn- en Rh0negletscher bij wijze van spreken om de hoek, ze blijven onzichtbaar. Wie zicht op de gletschers wil, neme de Bernina Express; liefhebbers van modelspoorbanen en dito bergen zijn met de Glacier Express een feestelijk dagje uit.