Antillen blijven paradijs voor fiscale vluchtelingen

AMSTERDAM - Staatssecretaris Vermeend van financiën heeft zijn aanvankelijke plan om belastingvluchtelingen op de Antillen hard aan te pakken onder druk van de Antilliaanse autoriteiten moeten inslikken. Er ligt nu een compromis op tafel waardoor de Antillen een belastingparadijs blijven, zij het iets minder riant.

De meeste 'penshonado's' op de Antillen kunnen nu opgelucht adem halen. Het compromis wordt binnenkort naar de Tweede Kamer gestuurd. Met de publikatie van de nieuwe Belastingregeling van het Koninkrijk komt een einde aan een nu al een jaar durende rel. De Antillen, en met hen de belastingvluchtelingen en hun belangenbehartigers, betichtten Vermeend ervan neo-koloniale onderhandelingsmethoden te gebruiken. Volgens ingewijden zou ook de Raad van State Vermeend informeel op de vingers hebben getikt.

Minder drastisch

Feit is dat de nieuwe wet veel langer op zich heeft laten wachten dan de bedoeling was. De bewindsman wilde de penshonado's al per 1 januari 1996 aanpakken. Dat wordt nu waarschijnlijk drie maanden later en een stuk minder drastisch.

Een jaar geleden ging Vermeend op bezoek op de Antillen. Hij vond dat er teveel Nederlands vermogen buiten de greep van de fiscus bleef omdat de bezitter ermee vertrok. Daardoor derft de staat honderden miljoenen aan belastinginkomsten.

Volgens de regels betalen de welgestelden op de Antillen belasting. Maar als ze voor 240 000 Antilliaanse guldens een huis kopen en een tuinman of dienstmeisje nemen, komen ze al in aanmerking voor het 'paradijs-tarief' van vijf procent. Niet alleen oudere ondernemers die hun zaak verkopen profiteren daarvan; ook jonge rijkaards (recent nog Joep van den Nieuwenhuyzen) zien er een comfortabele manier in om hun verworven bezit te onttrekken aan de Nederlandse fiscus met zijn hoge tarieven.

Vorig jaar januari kaartte Vermeend bij de Antillen zijn bezwaren aan tegen de penshonado-regeling. Er werd misbruik en oneigenlijk gebruik van gemaakt en daardoor liep de overheid veel belastinginkomsten mis, vond hij. Daartegenover stelden de ministers Ys van de Antillen en Engelbrecht van Aruba dat de penshonado's voor de lokale economie van groot belang zijn (zie onderstaand kader).

Ondanks de tegengestelde belangen kwamen ze eruit. In de toekomst zouden penshonado's ouder dan 50 jaar moeten zijn, en pas aanspraak kunnen maken op het paradijselijke belastingtarief - dat van vijf naar tien procent werd verhoogd - als ze een huis kopen van 750 000 gulden.

De ambtenaren van Vermeend zouden de afspraken nog even netjes op papier zetten. Toen ging het mis. Want wat er toen op papier verscheen, zaaide paniek onder de gepensioneerden die genoten van het fiscale klimaat èn onder hun adviseurs die daar een boterham aan verdienen. Zij vonden dat fiscale emigratie door de nieuwe afspraken wel erg werd ontmoedigd. De bemiddelaars spraken over een 'overkill' aan maatregelen tegen het misbruik.

Deze lobby vond snel aansluiting bij Antilliaanse politici. Vooral het argument dat de rijke Nederlanders naar een ander belastingparadijs (zoals de Malediven) zouden vertrekken, sloeg aan. De Antillianen hadden de raamafspraken anders begrepen, stelden ze.

Vermeend werd ervan beticht dat hij de Antillen een dictaat had opgelegd. Misbruik tegengaan was oké, maar er mocht geen sprake van zijn dat andere landen fiscaal gezien aantrekkelijker werden dan de Antillen. Oude gevoeligheden maakten de verwijdering groter: de ex-koloniale overheerser geeft met de ene hand ontwikkelingsgeld, maar snijdt met de andere de economische basis van de eilanden door, was de redenering. Termen als 'monddood' en 'neo-koloniaal gedrag' vlogen over tafel.

“Veel mensen die daar volstrekt legaal zaten, werden er bloednerveus van”, vertelt een van de belastingadviseurs. Naast die onzekerheid heeft hij ook grote bezwaren tegen de slechte overgangsregeling en de rigiditeit van de voorgestelde maatregelen. “Er zijn goede alternatieven voor de Antillen. Een rijke migrant is ook welkom in bijvoorbeeld Spanje”, schetst de bemiddelaar de concurrentie op dat vlak. “De Antillen hebben twee bronnen van inkomsten, toerisme en het financiële gebeuren. Wanneer de basis onder een van die twee poten verdwijnt, raken de eilanden in grote problemen.”

In oktober vertrok Vermeend maar weer naar de Antillen. Hij moest in december weer en kon pas vorige week, tijdens een derde bezoek, de plooien weer een beetje glad strijken. De Antillen staan nu ook achter de tekst. De Raad van State heeft het nieuwe belastingverdrag, inclusief de Memorie van toelichting, inmiddels goedgekeurd. Zelfs belastingadviseurs lijken niet ontevreden. Kortom: Vermeend heeft concessies moeten doen. Zo is bijvoorbeeld de 750 000 gulden voor de aanschaf van een huis, verlaagd tot 500 000.

In de fiscale branche weten ze wel ongeveer wat erin staat. Een anonieme bron: “Er zijn sterke geruchten dat de overkill eruit zou zijn, er is een overgangsregeling, er zit geen terugwerkende kracht in. Ik begrijp dat ook de Antillen met deze formulering kunnen leven. De angel lijkt eruit te zijn. Het dreigde een politiek drama te worden, maar loopt nu met een sisser af.”