Pedalibre

Bij de toegang tot het nieuwe fietspad aan de Pasillo Verde Ferroviario staan twee verkeersborden. Het ene bord is blauw, met witte fiets. Het andere verkeersbord heeft een rode rand met zwarte auto. Het is geen luxe, aan te geven dat het oranjerode asfalt hier uitsluitend voor fietsers is bedoeld. Zeven kilometer is het fietspad lang. Tel daar het fietspad van achthonderd meter naast het universiteitsterrein bij op, en je hebt de totale lengte van alle Madrileense fietspaden.

Fietsen is eigenlijk alleen in trek wanneer Miguel Indurain een Touretappe wint. Buiten die gevallen om wordt een mens voor gek versleten wanneer hij zich per fiets door Madrid verplaatst. De Madrilenen hebben gelijk: er is feitelijk minder moed voor nodig om mee te doen aan de stierenloop in de straten van Pamplona. Met de Nederlandse bravoure om per fiets tegen de overvloed aan auto's ten strijde te trekken wordt vrij snel afgerekend.

Automobilisten verwachten simpelweg niet dat ze onderweg zoiets als een fietser kunnen kruisen. De wijsvinger tegen het voorhoofd is de meest voorkomende reactie, hoewel dat de opluchting geeft dat ze je in ieder geval opgemerkt hebben. Een veelbelovende jonge wielrenner overleed, nadat de zijspiegel van een vrachtwagen zijn hoofd er afsloeg. Dergelijke voorvallen maken fietsen weinig populair.

De route naast de Pasillo Verde Ferroviario wordt daarom als mislukt prestige en verspilling van belastinggeld gezien. En ook deze scepsis snijdt hout. Op de zondagen na is een tweewieler op de Pasillo Verde een regelrechte bezienswaardigheid. En wie er zich dan op begeeft moet behendig laveren om de voetgangers heen.

De enige weggebruiker op donderdagochtend is een Argentijnse studente - twee fietsongelukken binnen een jaar - die cynisch reageert op vragen naar de risico's van een Madrileense fietser. Pff! De Spanjaarden zijn veel te lui. Misschien dat het verandert wanneer fietsen in de mode komt: dat is namelijk het enige waar de Spanjaarden werkelijk gevoelig voor zijn. En dan nog. Iedereen in de stad loopt op bergschoenen, omdat dat zo modieus is. Maar ik moet niet denken dat de Madrilenen ooit een bergwandeling gaan maken.

Als fietsen populair wordt zal iedereen het mooiste van het mooiste kopen. Vervolgens zullen ze een rondje op de nieuwe aanwinst maken. Daarna zetten ze het ding op een stille, maar opvallende plek, zodat het bezoek er zijn bewondering over uit kan spreken.

'Pedalibre' is een actiegroep die zich in de Spaanse hoofdstad bezig houdt met de belangen van de fietser. De belangenvereniging heeft tweehonderd leden, hetgeen op een stadsbevolking van ruim vier miljoen weinig indruk maakt. Maar vergeet niet dat op de jaarlijkse Dag van de Fiets vijftigduizend mensen in het zadel springen, aldus de montere woordvoerder Gonzalo. Hij voegt eraan toe dat het wel zo is, dat een groot aantal wegen in de stad dan is afgesloten voor auto's.

Pedalibre geeft een plattegrond uit, met daarop de meest geschikte routes door Madrid. Op de achtergrond van de kaart staan tips voor de aankomende fietser. 1: Zorg dat je de fiets goed kunt besturen. 2: Zoek een veilige weg. 3: Hou je fiets in een goede technische staat. 4: Kijk waar je naar toe gaat. Pas op voor kuilen, obstakels, wegwerkzaamheden en luchtroosters. 5: Neem het initiatief bij de verkeerslichten en bij bochten naar links. Als de kruising gevaarlijk is, stap dan van je fiets af en doe of je een voetganger bent. 6: Vermijd het gevaar. Rij in het midden van de meest rechtse rijstrook. Haal bussen bij de haltes niet rechts in. Pas op voor taxi's. Vertrouw de knipperlichten van de auto's niet. Hou je handen bij de rem. 7: Pas extra goed op in slechte omstandigheden zoals nacht, regen, mist. 8: Word niet besmet door de gewoontes van de automobilisten, blijf rustig, word niet agressief, verdedig je rechten. Als ze je beledigen: glimlachen doet ze het meeste pijn.

Het grootste probleem is dat de Spanjaarden fietsen niet zien als een vervoermiddel, maar als een ding om mee aan sport te doen. Daar zal volgens Gonzalo van Pedalibre ook niet snel verandering in komen. Spanjaarden zijn heel gemakkelijk. Ze halen hun rijbewijs, kopen een auto, denken er verder niet meer over na. Fietsen is een uitzondering, en dáár houden ze al helemaal niet van.