'Als hoekman loop je altijd risico's'

Om te concurreren met de beurzen van Londen en Frankfurt, ondergaat de Amsterdamse effectenbeurs vanaf morgen een ingrijpende hervorming. Alle transacties verlopen voortaan via de computer. Na 42 jaar op de beurs laat Rinus Zwaneveld (58) van hoekmansbedrijf Blote de grote handel over aan 'de jongelui'. “Bij het zakendoen moet ik iemand in de ogen kunnen kijken."

“Effecten kunnen je veel geld opleveren, maar als je het verkeerd doet, kun je ook verschrikkelijk het schip in gaan. Even in slaap sukkelen kan je fataal worden. Een belegger weet ook niet alles, maar die heeft zijn informatie. Die verdiept zich in jaarverslagen, leest de kranten, trekt geruchten na over de bedrijven waar hij aandelen van wil kopen. En hij kijkt op lange termijn, die koopt iets voor een jaar of vier, vijf. Ik verkoop alleen maar, soms binnen enkele minuten. Ik hoef niet te weten wie d'r gelijk heeft.

“Het beursvak is geen vak waarvan je zegt: je krijgt van ons een diploma. Iedereen kan een beursbezoekerskaart aanvragen. Je begint als niet-gemachtigde bediende. Na verloop van tijd word je gemachtigde bediende, dan mag je ook voor derden gaan handelen. Vroeger kreeg je je gemachtigdenpas na vijf jaar. Maar tegenwoordig moet je na vijf jaar ten opzichte van de beurs een examentje afleggen. De eisen zijn wat bijgestuurd. Maar een school is er niet voor. Havo of atheneum, dat is mooi, maar je kan ook zonder enig diploma binnen de kortste keren een kanjer worden.

“Voor de grote fondsen, Unilever, Shell, noem ze maar op, zijn aanbod en vraag vaak heel groot. Je hebt geen tijd om een koper te zoeken, je moet acuut beslissen. Dan neem je een positie in om dóór te kunnen handelen. Soms liggen er geen orders in. Maar op het moment dat een klant belt, moet je dan toch een quote maken dat je voor een bepaalde prijs wat biedt, en dat je voor een bepaalde koers wat laat. En soms hou je een positie in een bepaalde partij, om te kijken of er later alsnog een koper opstaat die een paar dubbeltjes meer geeft per aandeel. Lukt dat niet, dan heb je het fout gedaan. Dan kun je nog proberen een koper te vinden bij collega-hoeklieden. Je tast een beetje af, want die ander kan ook met een verkeerde positie zitten. Hij geeft zich niet bloot, en jij ook niet. Het is een kwestie van feeling, je leert het niet in een jaartje.

“Ik kom zelf rechtstreeks hier uit de Jordaan. Mijn grootmoeder had een kruidenierszaak. Daar is m'n vader mee verdergegaan. Hij deed er een houthandel bij als het slecht ging. Ik was zestien en ik zou examen doen voor de mulo. Rond kerst kreeg ik een rapport dat er zo slecht uitzag, dat ik kans liep om te worden teruggezet in plaats van te slagen. Toen had ik er geen zin meer in, en dan moet je toch werk gaan zoeken. Toevallig hadden wij een melkbezorgster, die ik nog van de lagere school kende. Die had weer van een gemeenschappelijke kennis gehoord dat die een nog een jongste bediende op de beurs zocht. Zo kwam ik terecht bij de firma Pelser. Na drie jaar ging ik over naar de firma Blöte, waar ik nu bijna veertig jaar heb gewerkt. Ik heb het tot mede-eigenaar geschopt. Maar we zijn altijd een klein bedrijfje gebleven. De menselijke maat zeg maar, daar hecht ik aan.

“Als hoekman loop je altijd risico, dus ik kijk iemand het liefst in de ogen. Soms heeft een verkoper veel aan te bieden, en gaat hij om de prijs hoog te houden stiekem met meer hoeklieden in de slag. Als je collega de stukken voor minder krijgt, dan raak jij je partij maar moeilijk kwijt. Heb je pech, dan blijf je zitten met je positie. Dan hoop je maar dat de beurs van New York gunstig sluit, of dat de dollar stijgt, dan heb je kans je handel de volgende dag nog eens kwijt te raken.

Vroeger kwam ik met m'n vaste relaties nog wel eens in het café, De Pilserij hier om de hoek. Daar zaten we ook in 1987, tijdens de beurskrach. Vrijdags was het al mis. We hoopten dat er 's maandags herstel zou komen. Maar de koersen bleven dalen en het werd hier één grote gooi- en smijtpartij. Iedereen dacht maandag rond half vijf: o jee, besta ik morgen nog?

Je wou je vrouw er niet mee belasten, dus je ging naar het café. Daar zat iedereen met het hoofd in z'n handen. Samen uithuilen. Na drie dagen kwam er gelukkig herstel, zodat we het een beetje hebben kunnen redden met elkaar. Maar één hoekmansbedrijf heeft toen toch het loodje gelegd.

“Je hebt veel stress in dit vak, maar spijt heb ik nooit gehad. De laatste jaren is alles alleen veel zakelijker en harder geworden. Vroeger liep je met je limietenboekje de beurs af om kopers te zoeken. De effecten werden nog over straat geleverd. Je ging met je koffertje effecten over de beurs en kwam met een cheque terug. Tegenwoordig werken je klanten vanuit de de dealingrooms bij de grote banken. Alles ging op een gegeven moment via de telefoon. Krijg ik iemand aan de lijn: 'met Jan, je moet dat en dat doen'. Of het Jan van de ING-bank was, of Jan van ABN-Amro, dat weet je vaak niet eens meer. En na morgen is het gedaan met het persoonlijke contact. Dan handel je alleen nog maar met je computerscherm.

“De beurs moet megaan met z'n tijd. Ik begrijp het wel, ze willen wereldwijd meedoen. Als je het daar niet mee eens bent, moet je uit die rijdende trein stappen en zeggen: ik stop ermee. Dat heb ik nu gedaan, want ik ben te oud om de omschakeling te maken. Er zijn cursussen geweest voor de collega's die doorgaan, er zijn simulatiedagen geweest waarop het nieuwe systeem proefdraaide. Maar het is meer iets voor de jongelui. Die zijn met computers opgegroeid. Straks zit je alleen nog met drie beeldschermen in een hokje. Met ene knop heb je wat verkocht, met de andere knop heb je wat gekocht. Ik zie me al zitten zo, de hele dag in het scherm te turen.

“Ons bedrijf is opgekocht door AOT, een van de vijf grote hoekmansbedrijven die de kleintjes hebben opgekocht. Er is een leuke goodwill betaald. Ik zeg niet dat ik de vlag uithang, maar ik spring er toch redelijk uit. Ik heb ook nog wat spaarcentjes weggezet, een pakketje links en een pakketje rechts. En die moet ik toch in de gaten blijven houden. Ik ga het rustiger aan doen, maar hobbies heb ik niet echt nodig. Ze komen me op de beursvloer heus nog wel eens tegen de komende tijd.”