Justitie zal tolken beter opleiden

Van een onzer verslaggeefsters AMSTERDAM - Justitie zet in samenwerking met het ministerie van VWS, waar de tolkencentra onder vallen, een opleiding op voor de ruim zeshonderd tolken die voor de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) werken.

Het ministerie trekt het boetekleed aan, na een vernietigend rapport van de Nationale Ombudsman over het functioneren van de tolken bij asielprocedures. Volgens de Ombudsman zijn veel tolken onbetrouwbaar en ondeskundig.

De Ombudsman heeft wel enig begrip voor de moeilijke taak waarvoor justitie staat, om dagelijks in zovele talen goede tolken beschikbaar te hebben, maar de conclusie is hard. De selectie moet strenger en het ministerie moet kwaliteitseisen stellen aan de tolken die het in dienst neemt.

Dat is de enige manier om te voorkomen dat een tolk op eigen houtje vragen stelt en zich met de inhoud van het gesprek bemoeit. Of erger nog, opzettelijk verkeerd vertaalt omdat hij of zij het politiek of ideologisch oneens is met de asielzoeker.

Eigen tolken

Directeur G. Kerkhof van het Tolkencentrum Utrecht wil graag rechtzetten dat Justitie met 'eigen' tolken werkt. Geen van de foute tolken die in het rapport van de Ombudsman worden genoemd, zijn uitgeleend door een van de tolkencentra in Nederland. “Het schaadt de beroepsgroep behoorlijk als er tolken in opspraak raken”, zegt Kerkhof. “In dit geval is het de IND, maar er zijn meer instellingen die het niet zo nauw nemen met het tolken. Het komt nog zo vaak voor dat een familielid wordt gevraagd te tolken, terwijl een onafhankelijk vertaler noodzakelijk is. Zolang het beroep onbeschermd is, wettelijk niets is vastgelegd, kan iedereen zich voor tolk uitgeven.”

Eind vorig jaar hield de IND een bijeenkomst met tolken. Toen kondigde directeur Nawijn al aan dat er een gedragscode moet komen voor tolken en contactambtenaren. De regels zijn dezelfde die de tolkencentra altijd al hanteren: een tolk moet neutraal zijn en onafhankelijk van de opdrachtgever zijn werk doen. In het snel groeiende asielbedrijf van justitie zijn het laatste jaar veel onervaren contactambtenaren en tolken aangetrokken. Tolken klagen erover dat zij door contactambtenaren onder druk worden gezet om zelf vragen te stellen en dat de ambtenaren zich agressief gedragen tegenover asielzoekers.

Dat beeld werd vorige week vrijdag in het VPRO-radioprogramma Argos bevestigd door oud-contactambtenaren van de IND. Zij vertelden dat er bij de toelating van asielzoekers in Nederland een grote willekeur bestaat. Contactambtenaren hebben te weinig opleiding en moeten werken met summiere informatie. Er hangt bovendien een cynische sfeer bij de IND. Sommigen ondertekenen een negatief advies over de asielaanvraag met de woorden: 'Zo, weer een doodvonnis getekend'.

Het D66-Kamerlid Dittrich heeft de kwestie aangekaart bij staatssecretaris Schmitz van justitie.