Op de bres voor de zachte infrastructuur

De auteur is voorlichter bij de Vereniging Natuurmonumenten.

Vandaar dat ik eerst een tour langs de nog redelijk fraaie horizon van het IJmeer maak. Sinds begin jaren '90 gaat dit wetland ten oosten van Amsterdam door het leven als kerngebied van de Ecologische hoofdstructuur (EHS). Daarmee duiden rijk en provincie de groene ruggengraat van Nederland aan, die de leefbaarheid moet waarborgen.

Wat vaker bij overheidsbeleid gebeurt, speelt ook bij het IJmeer: de ene hand (ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij) beschermt het gebied, de andere (ministerie van olkshuisvestiging, ruimtelijke ordening en milieu) wil het op de schop nemen. De Vereniging Natuurmonumenten spant zich ervoor 1n de EHS heel te houden. In feite herinneren we overheden voortdurend aan hun eigen afspraken. Dat is het geval bij gasboringen ln de Waddenzee en de bovengrondse gasopslag in het Drentse Langelo, om twee pregnante inbreuken op de EHS te noemen. Een reeks van (mega-) projecten is in aantocht. De harde infrastructuur van beton en asfalt komt indringend in beeld en de balans met de zachte, ecologische infrastructuur (natuurgebieden en hun verbindingszones) is nog ver te zoeken.

Precedent

Tegen deze achtergrond speelt zich in Amsterdam een debat af over de bouw van 18 000 woningen in de EHS; een landelijk precedent waar Natuurmonumenten nadrukkelijk bij stilstaat. De discussie krijgt profiel doordat Amsterdam na het negeren van een locatie-milieu-effectrapportage wel de mogelijkheid van een referendum biedt. Natuurmonumenten neemt daaraan deel, omdat zij het aan haar statuten, oprichters, onder wie Jac. P. Thijsse en aan haar leden verplicht is zich met alle wettige middelen in te zetten voor natuurhehoud.

Een aantal bestuurders en een enkele krant reageren ongemakkelijk op de rol van Natuurmonumenten. Die rol is bij het referendum zichtbaarder dan bij al die taaie procedures achter de schermen. De inzet is sinds 1905 echter steeds dezelfde: Natuurmonumenten streeft naar de beste resultaten vcor de natuur. Daarom zijn we ook ingegaan op de late uitnodiging van de gemeente Amsterdam en de provincie Noord-Holland om mee te denken over maatregelen waardoor de natuur van het IJmeer niet achteruit, maar vooruit gaat. Helaas is het niet mogelijk gebleken tijdig harde garanties voor de natuur te bereiken. Het referendum is nu nog vrijwel de enige manier om aantasting van het IJmeer tegen te gaan.

In Rotterdam verloopt het proces rondom de eventuele tweede Maasvlakte intussen heel anders. Daar is Natuurmonumenten al vroeg uitgenodigd haar deskundigheid en visie in te brengen hij de ontwikkeling van verschlllende varianten, terwijl de Stichting Natuur en Milieu zich concentreert op de discussie over de noodzaak van de uitbreiding. Ook in Rotterdam is onze inzet uitsluitend gericht op het rendement voor de naruur. Maar ook daar bestaat de kans dat de natuur in het definitieve plan naar onze mening onvoldoende ruimte krijgt.

Het uitspreken van zo'n onverhoopt oordeel heeft niets met stijl te maken, maar met het staan voor een zaak waarvoor Trouw in het verleden meer waardering heeft opgebracht.