KENIA/Aids in Nairobi ziekte voor viezerds

NAIROBI - Paul, een zachtaardige man van 53 jaar, klaagde al langer over allerlei kwalen. Hij stond er op onbetrouwbare types die zich artsen noemden, te consulteren. Hij kreeg een boel medicijnen. Maar niemand nam de moeite hem een bloedtest af te nemen.

Na lang aandringen liet Paul zich meenemen naar een gerenommeerde arts. Astma had hij, een lymfeklieraandoening, bloedarmoede, zwaar gewichtsverlies en nog meer problemen.

“Ik word een dagje ouder. Het gaat vast wel over met de juiste medicijnen. Ik zal eten als een leeuw”, zegt hij. Hij is opgelucht dat een ziekenhuisopname niet nodig is en dat hij met allerlei zakjes medicijnen naar huis mag.

Als we voorzichtig het gesprek op 'aids' brengen, zegt Paul van het bestaan ervan op de hoogte te zijn en ook te weten hoe de infectie zich verspreidt. Dan maakt hij abrupt een einde aan het gesprek.

Kenianen praten liever niet over aids. Terwijl volgens deskundigen iedereen wel een familielid of kennis aan de ziekte moet hebben verloren.

Op het grasveld voor het Nazaret missieziekenhuis, zo'n twintig kilometer buiten Nairobi, zit Rebecca Kalweo op het grasveld. Ze heeft zojuist een bezoek gebracht aan haar zuster. “Ze kan ieder moment sterven. Ze heeft iets aan haar longen en vreemde bulten over haar hele lichaam. Het is ellendig om te zien hoe ze lijdt”, vertelt de vrouw.

Zou het aids kunnen zijn? “Nee, natuurlijk niet”, antwoordt ze ontzet. “Mijn zus is een nette vrouw, die al jaren getrouwd is met dezelfde man. Aids krijgen alleen schuinsmarcheerders en dat zijn zij en mijn zwager zeker niet.”

De struisvogelhouding tegenover aids wordt Kenianen (mede) ingegeven door de overheid. De regering doet vrijwel niets tegen de verspreiding van aids.

“Waarschijnlijk zijn de cijfers die de minister van gezondheid geeft, vele malen te laag”, zegt Joe Muriuki. Hij is directeur van de Keniase Aids-Associatie. Tien jaar geleden werd het hiv-virus bij hem geconstateerd. Hij is nog redelijk gezond, alleen zijn stem is aangetast door gezwellen in zijn keel.

Hij was een van de eerste Kenianen die publiekelijk bekendmaakten de ziekte te hebben. “Mijn grootste wens is dat bekende en prominente mensen over aids praten. Niet één keer maar regelmatig. Dat soort mensen hebben veel invloed op het publiek. Kijk maar naar de Amerikaanse basketbalspeler 'Magic' Johnson”, meent Joe Muriuki.

Hij en zijn vrouw, die overigens niet besmet is, hebben volgens zijn zeggen een gezond en regelmatig seksleven. “Je kan iemand beschermen tegen aids. Ik bescherm haar door condooms te gebruiken. Maar veel mannen in dit land vinden een condoom vervelend en onmannelijk.”

Seksuele voorlichting wordt niet gegeven op de Keniase staatsscholen. President Daniel arap Moi schoof persoonlijk een wetsvoorstel, dat dergelijke lessen moest invoeren, van tafel. Hij was door de knieën gegaan voor de druk van de invloedrijke katholieke kerk in Kenia.

De president ging zelfs dusdanig overstag dat hij eerder dit jaar, als symbool, een berg condooms in brand stak. Natuurlijk weet hij dat buitenechtelijke relaties veel voorkomen, niet alleen in Kenia maar ook elders in Afrika. Veel mannen werken in steden en zien hun gezinnen, die vaak op het platteland achterblijven, maar één maand per jaar.

De Keniase minister van economische zaken maakt zich ongerust over de snel groeiende aantallen slachtoffers van aids. Enkele jaren geleden heerste er nog grote bezorgdheid over de snelle bevolkingsgroei, die ruim drie procent bedroeg. Nu is dat cijfer bijgesteld naar ruim twee procent. De verminderde bevolkingsgroei is niet het gevolg van minder geboortes maar van het snel toenemende sterftecijfer.

Veel ervaren arbeidskrachten gaan verloren en volgens het ministerie van economie heeft dat een negatieve invloed op de toch al slechte economische situatie van het land.

Economische misère hangt ook de familie van Paul boven het hoofd. Zijn vrouw heeft geen betaalde baan en bewerkt het akkertje van de familie. “Daar halen we net genoeg eten af om ons gezin te voeden. Het levert geen extra geld naast mijn salaris op”, vertelt Paul.

Als hij niet meer kan werken zal hij met een pensioen naar huis gaan. Als hij komt te overlijden, hoeft zijn vrouw niet te rekenen op een weduwe-uitkering. Zoiets bestaat niet in Kenia. En dan blijft de vraag nog of zij misschien ook is besmet.