Bulgaarse oppositie schrikt van eigen geweld

SOFIA - De sfeer op het plein voor de Alexander Nevsky kathedraal met zijn talloze gouden koepels doet meer denken aan een popconcert dan aan een politieke demonstratie. Zwijgend staan tienduizenden toehoorders (velen houden brandende kaarsen vast) mee te wiegen op de klanken van de groep die zojuist de zangeres Lilli Ivanova heeft begeleid. Een nationale beroemdheid. De stemming is sereen te noemen.

Het is moeilijk voor te stellen dat hier op dit plein bij het met hekken afgezette parlementsgebouw vrijdag en zaterdag betogers en politie met elkaar slaags zijn geraakt in een verbitterde krachtmeting, waarbij zo'n 200 mensen met verwondingen in het ziekenhuis moesten worden behandeld. Dat de al de hele week plaatsvindende demonstraties voor vervroegde verkiezingen vrijdag avond opeens uit de hand liepen, vinden velen moeilijk te verklaren.

Een aantal demonstranten bestormde het parlement toen bleek dat de regerende socialisten bleven vasthouden aan hun weigering vervroegde verkiezingen uit te schrijven. Er werd met sneeuwballen èn ook met stenen gegooid. Ruiten gingen aan diggelen. Betogers drongen het gebouw binnen en stichtten brandjes. De politie voerde charges uit waarbij fors gebruik werd gemaakt van traangas, rubberkogels en de wapenstok.

De glasscherven zijn in opdracht van het oppositiegezinde gemeentebestuur inmiddels door de stadsreiniging opgeruimd. De schade aan het parlementsgebouw lijkt mee te vallen. Met gummiknuppels en helmen uitgeruste politieagenten staan op enige afstand van elkaar langs het hek rond het parlement opgesteld. Door de betogende burgers worden ze genegeerd. De agenten zelf lijken ook niet uit op incidenten.

“Hier hebben ze me met een knuppel afgerost”, zegt een 35-jarige demonstrant die met een grimas zijn linkerschouder betast. Een jonge student neemt onmiddellijk de rol van rondleider op zich. “Langs deze ingang probeerden onze mensen het parlement binnen te komen om aandacht te eisen voor onze gerechtvaardigde grieven”, wijst hij. Hij moet schreeuwen om boven de gitaren en drums uit te komen.

De betoging gisteren doet qua sfeer denken aan de demonstraties die al vele weken lang dagelijks door de oppositie in het aan Bulgarije grenzende Servië worden georganiseerd: vastbesloten en tegelijkertijd speels, ontspannen. Betogers maken met klokjes en fluitjes een ongelooflijke herrie. Auto's met demonstranten uit naburige steden worden ontvangen met de klanken van een zigeunerorkest.

Maar anders dan in Belgrado slooft de verkeerspolitie zich in Sofia uit om te zorgen dat de betogers allemaal op tijd bij de demonstratie kunnen zijn, nadat ze eerst ordelijk hun auto hebben kunnen stallen. Bulgarije schijnt te zijn geschrokken van het geweld van afgelopen weekend. In het hele land zijn missen opgedragen voor de 200 gewonden.

- Vervolg op pagina 5

Bulgarije wil gaan staken VERVOLG VAN PAGINA 1

“Bulgarije bloedt”, schrijft het dagblad Troed. De politie ontkent dat onnodig hard werd opgetreden. “Als de orde massaal wordt verstoord en gebouwen en voertuigen aangevallen stelt de wet de politie in staat gebruik te maken van geweld”, aldus de politie.

Bulgarije wacht af wat president Zjelu Zjelev (die nog een dag of tien in functie is) gaat doen. De bevoegdheden van de president zijn uiterst beperkt. Hij moet zich er van verzekeren dat een meerderheid in het parlement het er mee eens is. Omdat de regerende socialisten zich blijven verzetten tegen vervroegde verkiezingen, in elk geval tegen de oppositie-eis dat de regering daar eerst mee moeten instemmen voor er ronde-tafelgesprekken tussen alle partijen op gang komen, is er een patstelling. Zjelevs opvolger, de uit de oppositie afkomstige Peter Stojanov, wil ook vervroegde verkiezingen maar zal die niet zo maar kunnen afdwingen.

De oppositie hoopt met de algemene staking van vandaag de socialisten op de knieën te krijgen. De oppositie in Belgrado heeft die stap nooit durven zetten omdat ze niet zeker is van voldoende steun bij de arbeiders. Maar in Bulgarije weet de oppositie dat de economische crisis (300 procent inflatie in één jaar, maandinkomens van 17 gulden) zo ernstig is dat ook de arbeiders zullen meedoen.