Afzwaaien

De jongens die zich maandagochtend aan de kazernepoort meldden om hun dienstplicht te vervullen, hoorden nog dezelfde dag dat zij tot de laatste lichting behoren. Voor degenen onder hen die niet trappelden om Hare Majesteits wapenrok aan te trekken, is dat een beetje sneu. Sterker dan hun voorgangers zullen zij het gevoel hebben net het verkeerde lot te hebben getrokken. Maar daar is ook vrijwel alles mee gezegd. Wezenlijk verkeren zij niet in een andere positie dan de honderdduizenden Nederlanders die voor hun nummer zijn opgekomen. Ook in het verleden werden lang niet alle goedgekeurde dienstplichtigen daadwerkelijk onder de wapens geroepen.

Het is dan ook overdreven om, zoals de bonden van dienstplichtigen nu doen, de maatschappelijke verliesrekening voor de gedupeerden breed uit te meten. Onder hen zijn er zonder twijfel die met het oog op de oproep van defensie van een baan of opleiding hebben afgezien. Dat is wrang, maar dat probleem is altijd inherent geweest aan de dienstplicht en mag voor de laatste lichtingen niet zwaarder wegen dan voor alle vorige.

Het zegt eigenlijk alles dat thans nog louter in termen van inkomensderving en gefnuikte carrièrekansen over de dienstplicht wordt gesproken. De wonderlijke paradox is dat juist daaruit de noodzaak van omschakeling naar een beroepsleger blijkt. Het verband met de landsverdediging en het gevoel uit dien hoofde een persoonlijk offer te brengen voor de gemeenschap, zijn sinds de val van de Muur in snel tempo verloren gegaan.

In dat opzicht valt wel enig mededogen op te brengen met degenen van wie nog wordt verlangd de motivatie op te brengen het land te dienen. De enige gedachte waarmee zij zich kunnen troosten is ook al een paradoxale, namelijk dat zij bij het ontbreken van een directe bedreiging van de nationale veiligheid eigenlijk niet meer nodig zijn.

Dat alles neemt niet weg dat de bijna laconieke mededeling van staatssecretaris van defensie Gmelich Meijling afgelopen maandag zich moeilijk laat rijmen met zijn hardnekkige verzet vorig jaar tegen de wens van de PvdA om de dienstplicht vervroegd af te schaffen.