Duitsland herdenkt ook val van muur/Multireligieuze herdenking Kristallnacht in Israël

BERLIJN (ANP) - Op talrijke plaatsen in de Bondsrepubliek is gisteren de Jodenpogrom van 1938, precies zestig jaar geleden, herdacht. Ook is herinnerd aan de val van de Muur, negen jaar geleden. Bondskanselier Schr"der bestempelde 9 november dan ook als “dag van het lot” voor de Duitsers. Ook in Israël is de Kristallnacht herdacht.

In Dresden ging de eerste spade de grond in voor een synagoge, de eerste nieuwbouw van een Joods gebedshuis in de Oost-Duitse deelstaten. Aan de symbolische daad ging een gebed voor de Joodse slachtoffers van de nazivervolging vooraf.

Op de officiële herdenkingsplechtigheid in Berlijn waarschuwde de leider van de Joodse gemeenschap in Duitsland, Ignatz Bubis, tegen het vergeten van de nazimisdaden. President Herzog sloot zich daarbij aan. Maar hij signaleerde ook het gevaar van afstomping bij de jeugd.

In Israël hebben enkele honderden christenen, joden en moslims in de christelijke nederzetting Nes Ammim de Kristallnacht herdacht. Ze deden dat met muziek, gedichten en brieven over de Holocaust in het Nederlands, Duits, Engels, Arabisch en Hebreeuws. Het was voor het eerst dat in Israël de Kristallnacht op multireligieuze en multi-ethnische wijze werd herdacht. Nes Ammim (banier der natiën, naar Jesaja 11 vers 10) werd in 1964 opgericht door Nederlandse, Duitse en Zwitserse christenen als reactie op de rol van de christelijke leer bij de instandhouding van het antisemitisme.

Op de negende verjaardag van de val van de Muur ging in Berlijn het informatie- en documentatiecentrum over de geschiedenis van de voormalige geheime dienst van de DDR, de Stasi, open. Ook voor een groep dissidenten uit de voormalige communistische republiek was 9 november aanleiding stil te staan bij de erfenis van de Stasi. De activisten riepen de Amerikaanse president Clinton op de lijsten met namen vrij te geven van personen uit het Westen die voor de DDR spioneerden. De lijsten waren tijdens de ontbinding van de DDR eind 1989 in bezit gekomen van de Amerikaanse inlichtingendienst CIA.