Weigering Nederlandse kabinet was Schrempp welkom

AMSTERDAM - Het gat tussen wat Daimler Benz vroeg voor Fokker en wat de Nederlandse regering bood, bleef gapend groot. Maar zou Daimler het toch niet hebben willen dichten als het Duitse concern nog veel perspectief had gezien in Fokker?

Toegegeven, politiek gezien zou het voor Daimler-topman Jürgen Schrempp uiterst moeilijk zijn geweest om concessies te doen aan premier Kok en minister Wijers. Dasa, de lucht-en ruimtevaartdochter van Daimler waaronder Fokker valt, heeft eind vorig jaar het reorganisatieplan Dolores gelanceerd. Dasa wil drie fabrieken in Duitsland verkopen en schrapt 8800 banen. Voor werknemers, vakbonden en de politieke opinie in Duitsland was het, tegen de achtergrond van Dolores, onverteerbaar als Schrempp een deel van zijn eisen in Den Haag zou laten vallen. Hij vroeg daarom twee miljard meer dan Den Haag bood.

Toch had Schrempp de druk van het Duitse thuisfront wel getrotseerd als hij het nog echt met Fokker had zien zitten. En als het concept van Schrempp's voorganger Edzard Reuter was geslaagd. Want de overname van de meerderheid van de Fokker-aandelen had de bekroning moeten worden van de integratie van auto- en vliegtuigindustrie binnen Daimler Benz. Daimler-dochter Fokker als leidende onderneming op de markt voor vliegtuigen met 70 tot 120 stoelen.

Die vooraanstaande positie heeft Fokker echter niet kunnen waarmaken. Schrempp had gedacht British Aerospace, het Franse Aérospatiale en het Italiaanse Alenia wel op sleeptouw te kunnen nemen bij zijn '100-zitters'. Vooral Aérospatiale kende hij immers goed. Daimler en de Fransen nemen elk voor 37 procent deel in Airbus. De Britten, Fransen en Italianen wilden echter niet onder Daimlers leiding werken en gingen hun eigen weg. De tweede tegenslag overkwam Dasa/Fokker in Azië. Met Chinezen en Koreanen werd een studie opgezet voor de bouw van een 120-zitter, gebaseerd op de Fokker-ontwerpen, met produktiecentra in Nederland en Azië. Daar zien de Aziaten echter niets in, ze willen de hele produktie in Azië.

Twee nederlagen op de markt, gevoegd bij een produktie van de Fokkers 50 en 100, die door de lage dollarkoers en de grote concurrentie zwaar verliesgevend is. Voor Daimler is de aardigheid er af. De produktie bij Fokker zou waarschijnlijk nog jaren verliesgevend blijven. Voor Schrempp was de enige kans als de Nederlandse overheid zeer diep in de beurs zou tasten. Het kabinet weigerde dat en dat was Schrempp eigenlijk welkom. Zo kon hij van Fokker af en de beschuldigende vinger richting Den Haag wijzen.

Daimler schrijft Fokker in één keer af: 2,5 miljard mark. Daarmee staat het voor nul in de boeken, maar fysiek bestaat het Fokker-bedrijf nog. Elke cent die Daimler er vanaf nu uit ontvangt, is pure winst. Door allerlei voorzieningen in een keer te boeken ten laste van het jaar 1995 kan Daimler in 1996 met een schone lei beginnen. Philips deed in 1991 iets soortgelijks. Een beetje optisch bedrog is het wel, maar in de financiële wereld wekt het vertrouwen.