VOORHEEN JOEGOSLAVIE WEEK 15

BOSNISCH MOERAS - De oorlog in Bosnie is in een nieuwe fase gekomen na de eerste luchtaanvallen van de Navo op Bosnisch-Servische gronddoelen. De Amerikanen zijn de Rubicon overgestoken, een weg terug is nauwelijks meer mogelijk.

Het westelijk devies was steeds om zich niet in het Bosnische moeras te wagen, maar wellicht is die stap nu toch gezet. Navo-diplomaten in Brussel maken zich zorgen over een escalatie van het conflict, ditmaal niet tussen de strijdende partijen uit ex-Joegoslavie, maar tussen (Bosnische) Serviers en de Navo/VN-strijdkrachten. Nieuwe Servische acties kunnen eigenlijk alleen harde tegenacties door de Navo en de VN worden beantwoord. Na tien dagen van aanvallen door de Bosnische Serviers op de moslim-enclave Gorazde (37 000 inwoners) leek het gerechtvaardigd dat de Navo - zo'n zes weken na het eerste militaire ingrijpen in Sarajevo - de Servische doelen bij deze oost-Bosnische stad probeerde uit te schakelen.

Maar, zoals het er nu naar uitziet, zijn er door die luchtaanvallen alleen maar problemen bijgekomen. De Serviers zijn woedend en zoeken de confrontatie. Op een moment dat de oorlogsmoeheid zijn intrede begon te doen in de hun gelederen, werden de Serviers in hun trots gekrenkt en kregen ze een nieuwe prikkel om tot acties over te gaan. Ze willen geen enkel contact meer hebben met de VN, de blauwhelmen zijn definitief tot vijand verklaard. Militairen en waarnemers van de VN zijn gegijzeld, blokkades zijn opgeworpen om de konvooien de doorgang te beletten, de aanvallen op Gorazde worden doodleuk voortgezet, andere doelen (bijvoorbeeld bij Tuzla) worden bestookt, en pogingen worden ondernomen om het bij Sarajevo aan de VN afgeleverde wapentuig terug te veroveren. In de Bosnische hoofdstad, waar het weken lang rustig is geweest, zijn zelfs opnieuw enkele sluipschutters actief. En daar komt nog eens bij dat het steeds moeilijker wordt voor journalisten om al die gebeurtenissen te verslaan. Voor elke westerse verslaggever dreigt uitzetting uit ex-Joegoslavie. Zo'n tweehonderd Amerikaanse journalisten moesten hun biezen al pakken. En ook de moslims hebben deze week een opkikker gekregen. Zij voelen zich aangemoedigd door te gaan met vechten in de wetenschap dat zij meer ruggesteun kunnen verwachten van de Navo/VN. De onverwachte luchtaanvallen hebben ook voor tweespalt in het VN-kamp gezorgd. De Russen zijn gepikeerd, hun president Jeltsin was niet van te voren ingelicht. Het gevaar bestaat dat de Russen zich in de Veiligheidsraad lastiger gaan opstellen en dat zij met hun al bestaande gevoelens van sympathie voor de Serviers, meer de kant van Milosevic en de zijnen kiezen.

Niet bekend

KOSOVO - De Amerikaanse organisatie Human Rights Watch maakt zich ernstig zorgen om de de aanhoudende schending van de mensenrechten in de Servische provincie Kosovo, waar Albanezen 90 procent van de bevolking vormen. De Albanezen worden geterroriseerd, het machtsmisbruik door de Servische politie is sinds juli vorig jaar, toen onafhankelijke waarnemers voor de mensenrechten uit Kosovo vertrokken, sterk toegenomen.