Alleen de bendes zelf kunnen de oorlog stoppen

KOPENHAGEN - Met een nieuwe - en omstreden - wet probeert de Deense overheid grip te krijgen op de oorlogvoerende motorbendes in het land. Maar de haat tussen de gemotoriseerde rivalen zit diep. “Het zijn waarschijnlijk de bendes zelf die beslissen wanneer de oorlog stopt”, moest het hoofd van de afdeling moordzaken van de politie deze week toegeven.

Zware motoren, ruige baarden, tatoeages, maar ook drugs en anti-tankraketten houden Denemarken danig bezig. Zo zeer zelfs, dat het parlement donderdagavond een wet aannam die de politie grotere bevoegdheden geeft bij het beteugelen van de gemotoriseerde bendes. De politie kan nu zelfs mensen de toegang tot bepaalde clubhuizen ontzeggen. Minister Westh van justitie heeft toegezegd de komende maanden met nog meer maatregelen te komen, met name om het wapenbezit verder tegen te gaan.

De raketaanval van afgelopen zondag op een clubhuis van de Hell's Angels was de druppel die de emmer deed overlopen. Een anti-tankraket boorde zich door de muur van het gebouw en explodeerde binnenin. Er vielen twee doden en twintig gewonden, waarmee het totaal aantal slachtoffers was opgelopen tot acht. Over heel Scandinavië verspreid zijn er inmiddels vele tientallen gewonden gevallen in een gevecht op leven en dood tussen twee clubs die ooit broederlijk samenwerkten: de Hell's Angels en de Bandidos.

Aanvankelijk zei de politie dat het conflict tussen de Hell's Angels en de Bandidos om de controle over de Scandinavische drugsmarkt ging. Dit leek een plausibele verklaring want er zitten inderdaad tientallen leden van motorbendes achter de tralies voor handel in verdovende middelen. Het is echter de vraag of de chaotische, vertakte drugsmarkt zich laat controleren door twee motorbendes.

“Het conflict gaat niet om drugs, maar om reputaties”, zegt de Deense criminoloog Bay van het 'Kriminalistik Institut' van de Universiteit van Kopenhagen. “De bendes zelf noemen het liever een erezaak, omdat dat heroïscher klinkt.” Bay deed in de periode 1985-1991 onderzoek naar de motorbendes in Denemarken.

Tijdens zijn onderzoek was er ook al een gewelddadig conflict tussen de Hell's Angels en een groep die zichzelf Bullshit noemde. En ook in de jaren '80 ging het hard tegen hard. Bij de schermutselingen tussen de twee bendes vielen in totaal 13 doden. Pas toen de leider van de Hell's Angels de president van Bullshit had geliquideerd was de strijd beslist.

In de dagen van het Bullshit-conflict werd de kiem voor de huidige oorlog gelegd. Een aantal leden van de Bandidos was indertijd lid van de Morticians (de lijkbezorgers), een 'steunclub' van de Hell's Angels die zij vereerden als helden. De Morticians wilden graag volwaardige Hell's Angels worden, maar om duistere redenen hebben de Hell's Angels dat op het laatste moment geweigerd. Vanaf die dag is het mis.

De Hell's Angels waren heer en meester in Denemarken, zeker nadat zij Bullshit hadden wegegvaagd. Zij bouwden een netwerk van 35 motorclubs op die allemaal de Hell's Angels steunen. De Angels zelf vormen in dit netwerk de absolute elite. Er zijn in Denemarken slechts iets meer dan 50 Hells Angels, terwijl er in totaal een kleine 1000 man lid is van de verschillende steunclubs.

Toen de Bandidos in het begin van de jaren '90 eigen clubhuizen begonnen op te richten in Denemarken, kwamen zij al snel in botsing met de Hell's Angels. De Bandidos-leden die vroeger lid waren geweest van de Morticians, waren uit de gratie bij de Hell's Angels en de Bandidosa provoceerden openlijk door twee zeer prominente ex-Hell's Angels in de gelederen op te nemen.

Gewone burgers lopen steeds meer risico in de bendeoorlog. De motorbendes plaatsen hun clubhuizen vaak in dichtbevolkte wijken en veel omwonenden zijn bang dat de volgende anti-tankraket haar doel mist en zich in een naburige flat boort.

Vorige week ontwierp de Deense regering een wet waardoor leden van de motorbendes niet meer in hun eigen clubhuizen mogen komen. Volgende week treedt de wet in werking en zullen de belangrijkste clubhuizen naar verwachting worden ontruimd. De regering geeft toe dat de bendeoorlog door de wet waarschijnlijk niet zal worden gestopt, maar de clubhuizen zullen in ieder geval uit de bevolkingscentra worden verwijderd.

Naast applaus is er ook veel kritiek op de nieuwe wet. Deskundigen wijzen erop dat burgers niet zomaar uit hun eigen huis kunnen worden gezet, zelfs niet als het om Hell's Angels en Bandidos gaat. Er zal moeten worden aangetoond dat de Hell's Angels en Bandidos criminele organisaties zijn. En dat is precies wat de politie tot nu toe nog niet is gelukt.

De politie lijkt machteloos tegenover het bendegeweld. Er is in de loop der tijd een enorm arsenaal aan wapens van de twee bendes in beslag genomen, maar de daders van het gros van de aanslagen lopen nog steeds vrij rond.

Politie-inspecteurs klagen dat ze te weinig middelen hebben om de motorbendes te ontmaskeren als georganiseerde bendes. Zo mogen er geen civiele agenten worden ingezet, de afluistermogelijkheden zijn beperkt en er mogen geen anonieme getuigen in de rechtbank worden gebruikt. De Deense regering heeft aangekondigd dat er spoedig een nieuwe wet komt die de slagkracht van de politie moet vergroten, maar de Deense politiek is zeer huiverig om de politie ruime bevoegdheden toe te geven.

Er gaan steeds meer stemmen op om de motorbendes maar helemaal te verbieden. Volgens criminoloog Bay kunnen de problemen door een verbod juist verergeren. “Dan gaan de leden van de motorclubs ondergronds en is er helemaal geen grip meer op ze te krijgen.”

Bay ziet drie mogelijke oplossingen voor het conflict. “De motorclubs sluiten vrede, een van de twee clubs valt uit elkaar of het conflict raakt langzaam in de vergetelheid. “Ik zie voorlopig geen van drieën gebeuren. Daar is het conflict veel te gewelddadig voor. Beide clubs kunnen nu niet buigen, want dat zou een teken van zwakte zijn. En dat is een doodzonde in deze wereld.”