'Peking' legt seksuele zelfbeschikking van vrouwen vast

PEKING - De VN-lidstaten hebben gisteravond laat overeenstemming bereikt over het slotdocument van de wereldvrouwenconferentie en de Peking-declaratie.

De laatste onderhandelingen gingen over het recht van vrouwen op seksuele zelfbeschikking. Een aantal katholieke en islamitische landen heeft zich daar tegen verzet, maar zullen het slotdocument niet tegenhouden. Formeel moet het akkoord vandaag nog worden goedgekeurd. De uitspraak valt niet wettelijk af te dwingen, maar van VN-lidstaten wordt verwacht dat zij hun vrouwenbeleid toetsen aan het akkoord.

- Vervolg op pagina 12

Homoseksualiteit wordt slechts verkapt erkend VERVOLG VAN PAGINA 1

Gisteravond laat was het hoofdcomité nog in vergadering, maar hoopte vanmorgen vroeg het document vast te stellen. Landen kunnen dat comité vragen voorbehouden tegen paragrafen die hen slecht uitkomen, in een voetnoot vast te leggen. Het is afgezwakt verzet, omdat ze daarmee aangeven het document in principe niet tegen te houden. Een twintigtal landen van islamitische en katholieke signatuur heeft daarvan gebruik gemaakt. Ruim 160 landen staan achter de afspraken.

Het laatste struikelblok was of het recht op seksuele zelfbeschikking gelijk moest worden gesteld aan de fundamentele rechten van de mens. Het compromis is een soort tweetrapsraket: in de korte 'Peking-declaratie' staat dat regeringen bij alle maatregelen die vrouwen raken, respect moeten tonen voor fundamentele mensenrechten. Dan wordt verwezen naar het Platform for action, waar in het hoofdstuk gezondheid staat dat het bij de mensenrechten van vrouwen hoort om vrij over hun seksualiteit te kunnen beslissen. Een poging van westerse landen, om 'seksuele oriëntatie' (homoseksualiteit) onder de mensenrechten te laten vallen, is mislukt. Het punt is ingeleverd omdat, vindt het Westen, onder keuzevrijheid ook hoort je eigen partner te kunnen kiezen. Als er nòg langer was onderhandeld, was de kans groot geweest dat de conservatief-religieuze landen het akkoord niet hadden getekend.

De rode lijn 'vrouwenrechten zijn mensenrechten' loopt door het document. Regeringen moeten deze rechten beschermen, zonder onderscheid naar ras, taal en religie en gelijkheid van seksen voor de wet garanderen.

Meisjes krijgen vaak slechte voeding en verzorging, stelt het document. Ouders geven jongens te weinig gevoel van verantwoordelijkheid voor anti-conceptie. Landen dienen de gezondheidszorg te verbeteren en wetten te herzien waarin staat dat vrouwen na een illegale abortus kunnen worden vervolgd.

Voor veel lesbiennes is deze uitkomst een teleurstelling, omdat zij niet expliciet worden genoemd in het akkoord.

Nooit eerder is op een VN-conferentie zo openlijk gepraat over homoseksualiteit. Woensdag was het de eerste keer dat een lesbienne de algemene vrouwenvergadering confronteerde met de discriminatie van homoseksuelen. De Zuidafrikaanse Palesa Beverly Ditsie hield een hartstochtelijk pleidooi voor expliciete erkenning van ook haar rechten in het slotdocument.

“Vrouwen die van vrouwen houden worden in veel landen ontslagen, gedwongen te trouwen, vermoord of ervaren dat hun kinderen worden afgepakt. Velen plegen zelfmoord omdat zij het stigma in hun families, kerken, moskeeën en gemeenschappen niet langer kunnen verdragen”, besloot Ditsie. “Als deze problemen niet terugkomen in het Platform bevestigt u opnieuw dat wij niet bestaan.”

Ditsie werd na haar emotionele toespraak aangevallen door een afgevaardigde uit Namibië, die openlijk veronderstelde dat een van de ouders van de zwarte, 23-jarige Ditsie ongetwijfeld blank moest zijn of afkomstig uit een Westers land. In conservatieve Afrikaanse kringen wordt homoseksualiteit beschouwd als een exclusief blank, Westers fenomeen.