Het delen van een bedrijf levert de aandeelhouder vaak veel geld op

Van onze redactie economie AMSTERDAM - Weg met het woord 'synergie' als zaligmakend argument voor een fusie tussen bedrijven. Schaalverkleining wordt de trend. Op termijn zal een aantal beursgenoteerde ondernemingen zich splitsen in kleinere bedrijven die zich concentreren op 'kernactiviteiten'.

Dat voorspelt het financiële adviesbureau Van den Boom Groep in een gisteren gepresenteerd rapport. Volgens het bureau staan niet alleen KNP BT en BolsWessanen een splitsing in twee beursgenoteerde ondernemingen te wachten, maar ook Internatio-Müller, Akzo Nobel, Philips, Cindu, Atag en Unilever. Uit een enquête blijkt dat 66 procent van de beleggingsanalisten deze verwachting deelt. In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië zijn splitsingen al jaren een bekend verschijnsel.

Een aantal grote fusies vorig jaar ten spijt, ontkomt ook Nederland niet aan schaalverkleining, zeggen de onderzoekers. Zij zien de splitsing van Vendex en Vedior en die van Koninklijke PTT Nederland in een telecom- en een postbedrijf als de voorbodes. Als maatstaf voor het succes van splitsingen bekeken zij het verloop van de beurskoersen. Uit onderzoek in de Verenigde Staten blijkt dat er voor de beleggers vooral twee á drie jaar na de splitsing flinke koerswinsten zijn te behalen. Ook bedrijfsmatig heeft een splitsing voordelen, volgens Van den Boom. Kleinere bedrijven staan meer open voor goede ideeën, nemen sneller besluiten en kunnen hun beleid beter uitleggen.

Om die reden is M. Panjer, voorzitter van de vereniging van beleggingsanalisten, 'blij' met het rapport, zo bleek gisteren tijdens de Presidents' Lunch, een onderonsje voor managers uit het bedrijfsleven. Hij wijst op de ondoorzichtigheid van ondernemingen die meerdere disciplines in zich verenigen. “Als analisten daar vragen: 'wélke activiteiten leveren nu wát op', krijgen ze vaak geen antwoord, met het flauwe argument dat de concurrentie meeluistert.”

Er is volgens Panjer echter ook geen reden om bedrijfssplitsingen heilig te verklaren. “Je moet onderscheid maken in de redenen van een splitsing. Regelmatig komt een splitsing voort uit het repareren of ontbinden van eerdere, foutieve beslissingen. Bijvoorbeeld als de synergie na en fusie ver te zoeken is”, zei Panjer, zonder hardop te willen verwijzen naar bedrijven als KNP BT en BolsWessanen. Bij deze bedrijven is het 'slechte huwelijk' van de voormalige fusiepartners overduidelijk de reden van de ophanden zijnde scheiding.

Topman M. Dekker van de Nederlandse Participatie Maatschappij (NPM) is eveneens kritisch: “We hebben de discussie over corporate governance net achter de rug. Wordt de split-off, kick-off, split-up, kick-up of hoe je het dan ook wilt noemen het nieuwe speeltje voor managers?” M. Platschorre, directeur van het bouw- en installatiebedrijf TBI Holdings, valt hem bij: “Alle maatregelen die we destijds hanteerden bij een fusie pleiten nu ineens voor een splitsing.”

Bestuursvoorzitter H. Heemskerk van Van Lanschot Bankiers is het “in principe wel eens” met het rapport, maar ziet in de Nederlandse bankwereld geen bedrijven die voor een splitsing in aanmerking zouden komen. Volgens hem spinnen de banken juist garen bij het veelzijdige pakket diensten dat ze hun klanten kunnen aanbieden en is het onverstandig om de activiteiten weer te splitsen.

Aan de juridische en fiscale obstakels voor een splitsing komt binnenkort een einde in Nederland, verwacht het bureau Van den Boom. Zo verklaart de wet alle praktische zaken bij een splitsing, zoals het oprichten van nieuwe ondernemingen en het verdelen van de middelen, per 1 februari tot één rechtshandeling. En binnenkort, verwachten de onderzoekers, is het splitsen van bedrijven ook fiscaal aantrekkelijker.

Maar bestuurder R. Pieterse van Wolters Kluwer weet nog wel een andere oorzaak voor het feit dat splitsingen niet eerder in zwang raakten. “De interesse voor de beurs was jarenlang minimaal. Twintig jaar geleden raakte je dochterbedrijven aan de straatstenen niet kwijt. Dus moest je de boel wel bij elkaar houden.” Volgens hem blijft het aantal splitsingen in Nederland “heel beperkt”.

Over één ding waren de gesprekspartners het gisteren in elk geval eens: Het woord 'synergie' is vroeger te vaak misbruikt om twijfelachtige fusies te rechtvaardigen. Of zoals NPM-topman Dekker het verwoordde: “De schaamlap van de synergie zijn we gelukkig kwijt.”