RAINIER III - Ware pater familias der Grimaldi's

Het waren niet bepaald de hoekstenen van de samenleving die zich afgelopen woensdag in de Sint Nicolaaskathedraal van Monaco op de voorste rij bevonden bij het opdragen van het plechtige Te Deum bij de viering van het 700-jarig bestaan van de rots-staat.

Een jonge man van 38, die het huwelijk maar voor zich uit blijft schuiven; twee zussen van in de dertig, van wie de een eerst gescheiden is en daarna weduwe werd en de ander inmiddels ook in scheiding ligt. Voorts een tante van in de zeventig, twee keer gescheiden en nu weduwe. En aan het hoofd van het zeer ernstige en soms bedrukt kijkende gezelschap de pater familias, een wat minzaam glimlachende weduwnaar van 74 jaar, getooid met een sneeuwwitte haardos en een flinke snor in dezelfde kleur. Ziedaar dè familie die de dienst uitmaakt in Monaco: de Grimaldi's.

Rainier III (of zoals zijn doopnamen luiden Louis Henri Maxence Bertrand) tracht nog enigszins de waardigheid hoog te houden van de familie, die meer dan welke in Europa bijna wekelijks een plek heeft in tal van roddel- en sensatiebladen. Een twijfelachtige eer die ze voor een groot deel aan zichzelf te wijten hebben. Want de manier waarop een aantal Grimaldi's tot nu toe het leven heeft ingericht leent zich goed voor een smeuïge beschrijving.

Onorthodox zijn de Grimaldi's altijd geweest; dat begon al met de grondlegger van het mini-staatje, François Grimaldi. Verkleed als Franciscaner monnik meldde hij zich in de nacht van 8 op 9 januari bij de poorten van het fort Monaco, dat in handen was van troepen van de republiek Genua. Een legertje soldaten van Grimaldi drukte zich tegen de muren van het fort. Toen de soldaten de monnik binnenlieten trok deze plotsklaps een zwaard en het legertje hakte vervolgens de Genuase soldaten in de pan.

Met vallen en opstaan waren de Grimaldi's daarna de baas over de toen nog geen duizend Monegasken. Dan werd er weer eens een verdreven, dan kwam er een om bij een aanslag en in het begin van de zeventiende eeuw stak een aantal onderdanen Hercule I Grimaldi in een steegje dood omdat hij hun dochters had onteerd. Rond die tijd kregen de Grimaldi's ook pas hun vorstelijk titel. Honoré II werd, in een door de in Monaco overheersende Spanjaarden oogluikend toegestaan document, uitgeroepen tot 'vorst en heer van Monaco, Mentone en Roccabruna'.

Was het niet Spanje of een van de Italiaanse republieken of vorstendommen dan liet Frankrijk wel een begerig oog vallen op het staatje. Dat was ook rond de eeuwwisseling nog het geval. Louis II had geen nazaten dan een buitenechtelijke dochter, Charlotte en dus leek het met de zelfstandigheid van het vorstendom spoedig gedaan.

Maar inventief zijn ze bij de Grimaldi's altijd geweest en dus werd eerst Charlotte tot Grimaldi 'geëcht'. De opvolgingswet bepaalde dat een prinses alleen de troon kon bestijgen als haar man eveneens de naam Grimaldi droeg. De zoektocht eindigde bij graaf Pierre de Polignac en die ging ermee akkoord zijn naam te wijzigen in Grimaldi. Voordat er in 1933 een einde kwam aan dit stormachtige huwelijk schonken zij Monaco twee mogelijke troonopvolgers, Antoinette en Rainier.

Nog geen 26 jaar was Rainier toen hij in 1949 zijn opa Louis II opvolgde, waarmee hij momenteel de langst regerende vorst van Europa is. De eerste zeven jaar bewoonde hij het paleis in zijn eentje, al had hij een langdurige relatie met een gescheiden Franse actrice, Gisele Pascal. Halverwege de jaren vijftig ging Rainier maar eens op zoek naar een passende bruid en toekomstige moeder.

Het heet dat de 'groslijst' uiteindelijk drie actrices bevatte: Deborah Kerr, Natalie Wood en Grace Kelly. Die laatste kwam uit een goed katholiek nest, een vereiste want orthodox zijn de Grimaldi's ondanks hun frivole levensstijl altijd geweest. En kuis heette de blonde filmster uit het Amerikaanse Philadelphia ook, al zou later blijken dat dat meer schijn dan werkelijkheid was. Grace maakte zich dan ook zorgen toen ze een medische test moest ondergaan om te kijken of ze kinderen kon krijgen. Het hof en de artsen gingen echter discreet om met het geconstateerde feit dat de nieuwe vorstin geen maagd was.

Het werd een sprookjesachtige huwelijkssluiting en de daaropvolgende twintig jaar waren de Grimaldi's een sprookjesgezin met een charmante vader, een gracieuze moeder en drie mooie kindertjes: Albert, Caroline en Stephanie. Rainier deed er alles aan om zijn echtgenote te beschermen tegen negatieve publiciteit. Ze mocht, tegen haar zin, niet meer als actrice optreden en de vorst verbood zelfs dat films met prinses Gracia, zoals ze voortaan heette, in het vorstendom werden vertoond. Aan het huwelijk kwam een wreed einde toen in 1982 de prinses in de omgeving van Monaco met haar auto verongelukte.

Rainier was een gebroken man, beelden van de begrafenis gaven dat heel duidelijk aan. Maar een in 1995 verschenen biografie van de Britse historicus Robert Lacey geeft aan dat het huwelijk in de jaren zeventig op een heel laag pitje was komen te staan. In een keurslijf gedrongen door haar man zou Gracia zich steeds meer zijn gaan ophouden in het gezelschap van drank en jongere mannen.

Onder Rainiers bewind is Monaco uitgegroeid van een luxe badplaats met wereldberoemd casino tot onder meer een oord waar het comfortabel toeven is voor mensen die veel geld hebben en geen zin hebben om daarvan veel naar de fiscus te brengen. Maar Rainier heeft ook zijn best gedaan om de economische basis te verbreden. Kantoorgebouwen vliegen in Monaco als paddestoelen uit de grond.

Serieuze plannen om te hertrouwen zijn er sinds Gracia's dood niet geweest. Paris Match bracht twee jaar geleden wel het bericht dat de vorst, na een ingrijpende hartoperatie, spoedig zou aftreden. Het is er nog niet van gekomen. Blijkens recente interviews is Rainier van opvatting dat erfgenaam Albert nog niet genoeg statuur heeft voor de vorstelijke taak. Het liefst, heet het, zou ook hij graag door een kleinzoon worden opgevolgd. Maar dochter Caroline's oudste zoon Andrea is nog maar 12 en of Rainier wil wachten tot hij meerderjarig is valt te betwijfelen.