Nevels van twijfel rond komst euro

Van onze correspondent BRUSSEL - Vertrouwen. Vertrouwen in de euro, de toekomstige Europese munt. Jacques Santer smeekte er bijna om aan het eind van een driedaagse conferentie over de muntunie. Zijn eigen Europese Commissie wekt evenwel een weinig betrouwbare indruk.

Bij het begin van de conferentie, maandag, werd nog met trots gemeld dat onderzoek had uitgewezen dat - voor het eerst - een meerderheid van de burgers in de EU vóór de komst van de euro is. Uit dat onderzoek bleken echter enige tabellen te zijn 'weggevallen'.

Die hadden betrekking op de vraag naar de gevolgen van de muntunie voor de werkgelegenheid. Gisteren werden de antwoorden van de Europese burger alsnog vrijgegeven, na klachten van journalisten. En de burger blijkt te vrezen dat de overgang naar de Europese munt banen zal kosten. Slechts 30 procent van de 15 500 ondervraagden gelooft dat de invoering van de euro de werkgelegenheid zal bevorderen.

Daarmee zit Brussel in z'n maag. Bedrijven en consumenten in Europa zijn toch al niet optimistisch over de nabije toekomst. Als dan ook nog de mening gaat postvatten dat de gang naar de muntunie de werkloosheid doet toenemen, wordt de basis onder Europa's meest ambitieuze project weggehaald.

Het heeft geen enkele zin om te gaan roepen dat de muntunie banen zal schèppen, zei oud-voorzitter van de Europese Commissie Jacques Delors. Want dat is maar ten dele waar. Pas wanneer de landen van de Unie bereid zijn om de politieke en economische integratie nieuw leven in te blazen, kunnen zij hun burgers met recht voorhouden dat de muntunie voorspoed en groei zal brengen, aldus Delors.

De Fransman, een van de architecten van de muntunie, heeft tijdens zijn laatste dagen in Brussel geprobeerd om dat van de grond te krijgen. Tevergeefs. Van een Europese economische, sociale en werkgelegenheidspolitiek, waarvoor Delors pleitte, is vooralsnog niets terecht gekomen. Integendeel, de scepsis ten aanzien van Europa is alleen maar gegroeid.

Bij alle pleidooien die de afgelopen dagen in Brussel werden gehouden voor betere voorlichting en informatiecampagnes over de euro, blijft dat knagen. De muntunie hangt in de lucht, was de boodschap van Delors.

Zijn opvolger Santer wist niet meer te doen dan wijzen naar het Verdrag van Maastricht. Onder dat verdrag staan de handtekeningen van alle regeringsleiders. En het is in alle EU-landen goedgekeurd, zij het soms met de nodige moeite. De EU-landen hebben de plicht op zich genomen de euro in te voeren, het is nu aan de burgers om hun vertrouwen te stellen in dat project, zegt Santer. Hoewel de conferentie de start was van een campagne om dat vertrouwen te winnen, hing de twijfel als een nevel in Brussel.

Twee scholen

Onder de twijfelaars zijn twee scholen te onderscheiden. De eerste, die we voor het gemak de Duitse school noemen, wil vasthouden aan de toelatingseisen voor de muntunie. Het Verdrag van Maastricht stelt eisen aan begrotingstekort en staatsschuld, waaraan op dit moment alleen Luxemburg kan voldoen. Die eisen zijn nodig voor een sterke euro, aldus de Duitse school. En als te weinig landen eraan kunnen voldoen, moet de muntunie worden uitgesteld.

De tweede school, laten we die de Franse noemen, houdt vast aan de datum: op 1 januari 1999 moet de muntunie beginnen. En als tegen die tijd te weinig landen de criteria van Maastricht halen, moeten die criteria wat ruimer worden geïnterpreteerd.

Het verdrag biedt daartoe ook de mogelijkheid, zegt Giscard d'Estaing, ooit president van Frankrijk en nu lid van het Europees parlement. Bij het beoordelen van begrotingstekort en staatsschuld moet het effect van een economische stagnatie worden meegewogen, zegt Giscard d'Estaing. Het verdrag stelt immers duidelijk dat 'tijdelijke' afwijkingen van de criteria zijn toegestaan.

Het uitstellen van de muntunie is onmogelijk, zegt Giscard d'Estaing. Daarvoor zou het Verdrag van Maastricht gewijzigd moeten worden. En een verdragswijziging vergt ratificatie in alle lidstaten. “Ik wens een ieder die daaraan wil beginnen veel plezier.”