Superlatieven stromen rijkelijk in de top

'Op naar de top' roepen Nederlandse managers in koor. Aan ambitie geen gebrek bij het aanbreken van het nieuwe jaar. Europese baby's eten Nutricia-potjes leeg, Aziatische ouders kopen die bij Ahold-supers, Amerikaanse moeders verzekeren hun kleintje bij Aegon.

Jarenlang hadden Nederlandse directies de naam saai en matig te zijn. Terwijl Amerikaanse, Japanse en zelfs Europese concurrenten schitterden, ging het slecht met Philips, KLM, Nedlloyd, Fokker, ja zelfs een fusie als die van Bols en Wessanen was een tranendal. Gaandeweg kwam daar echter verandering in en nu lijkt het plotseling wel of heel bedrijvig Nederland klaar staat om de wereld te veroveren.

“Het Nederlandse bedrijfsleven is, op een enkele uitzondering na, van uitnemende kwaliteit”, stelt financieel analist L. Blom van Financiële diensten Amsterdam (FDA) onomwonden. “Wat de getoonde winst betreft doet men het uitstekend, de vooruitzichten zijn goed, ze hebben goede acquisities gepleegd en het management is sterk. Iedereen heeft het gevoel dat er een wereldmarkt met slechts een paar grote spelers ontstaat, en iedereen wil een van de overblijvers zijn.”

Angst om voor opschepper te worden uitgemaakt, weerhield topmanangers er wellicht tot voor kort van openlijk met hooggestelde doelen naar buiten te treden. Maar Aholds Van der Hoeven doorbrak die hang naar valse bescheidenheid. Het moederconcern van Albert Heijn kocht voor bijna vijf miljard gulden de Amerikaanse collega Stop & Shop, werd zo in de VS de nummer vijf en had ook nog wat geld over voor volgende stappen. In onder meer China, Thailand en Indonesië, in diverse Europese landen en tenslotte ook in Brazilië nam Van der Hoeven ketens over. Ahold is op weg om de McDonald's onder de supermarkten te worden.

Zoekt Ahold vooral klanten die geen trek meer hebben in een Hamburger, Nutricia ziet zichzelf al alle kinderen van de wereld voeden voordat die aan de Big Mac beginnen. De overname van het Duitse Milupa twee jaar geleden, maakte Nutricia al tot de nummer één in Europa op de markt van baby-voedsel, vorig jaar voegde de marktleider daar ook nog de baby-maaltijden van Friesland Dairy Foods aan toe. “Nutricia is zeer goed bezig”, meent Blom van FDA dan ook.

Datzelfde kan gezegd worden van Aegon, dat zich op de voorlaatste dag van het jaar voor zes miljard ontfermde over het Amerikaanse Providian. Zo werd Aegon de derde verzekeraar van Europa en de twaalfde ter wereld. Ook Aegon heeft nog geld over voor nieuwe overnames. “Een sterke marktpositie en grote kapitaalkracht, dat ziet er dus goed uit”, aldus Blom. Dit geldt volgens hem ook voor ABN Amro - op weg een mondiale speler te worden onder de banken - en ING. “De overname van Barings heeft hun wereldwijd een enorme imago-verbetering opgeleverd. ING gaat voor topposities bij de banken én verzekeraars.”

Heel andere dienstverleners zijn Heidemij en DHV, Nederlandse ingenieursbureaus die elkaar een paar maanden geleden vonden en samen de wereld-top vijf binnendrongen. “DHV moet ons wereld-label worden”, durft Heidemij-topman P. Luttmer half oktober te verklaren.

Geen overname of fusie maar een slimme sponsoring van de Olympische Spelen levert Randstad in Atlanta erg veel goodwill en werk op. Randstad mag zich nu de nummer vier ter wereld noemen. Een dezer dagen opent de McDonald's onder de uitzendbureaus zijn duizendste vestiging. Topman F. Goldschmeding heeft bovendien nog 800 miljoen gulden in kas om een of meer concurrenten op te slokken.

Geld voor leuke dingen heeft ook de Brits-Nederlandse combinatie Reed-Elsevier. “Daar mogen we dit jaar dus wel weer wat bijzonders van verwachten”, denkt FDA-analist Blom. Elsevier is de grootste ter wereld bij wetenschappelijke uitgaven op papier en wil dat dit jaar ook op elektronisch vlak worden.

Een betrekkelijk nieuwe ster aan het Nederlandse en mondiale firmament is Baan. Dit softwarebedrijf uit Ede maakt programma's om fabrieken te automatiseren en doet dat zo succesvol, dat het inmiddels de nummer twee of drie ter wereld op dit terrein is. In een paar jaar is de omzet omhooggeschoten van enkele tientallen miljoenen gulden tot zo'n 700 miljoen. In buitenlandse bladen wordt Baan al 'de nieuwe Microsoft' genoemd. Dit jaar heeft Baan de ambitie om met 150 procent te groeien, naar een omzet van 1,7 miljard.

Computersoftware moet eindelijk ook Philips weer eens echt rijk gaan maken, denkt de nieuwe topman C. Boonstra. Hij heeft automatiseringsdochter Origin in ieder geval voorgehouden dat de omzet tot 2000 ruim moet verviervoudigen, naar zo'n negen miljard. En daar houdt Boonstra dan graag een brutowinst aan over van een miljard.

Ambitieus is Philips ook op een ander terrein. De elektronicafabrikant denkt, eveneens in 2000, de nummer drie ter wereld te zijn met draagbare telefoons. Nu staat Philips nog op nummer nergens in de mondiale top tien.

Hier stuit analist Blom echter op één van zijn weinige twijfels over Nederlandse ambities: “Boonstra wil de winstgevendheid snel verbeteren en heeft weinig geld achter de hand. Dus kan hij alleen investeren in zaken die direct rendement opleveren. Philips heeft nog geen marktpositie bij mobiele telefonie. Ze zouden er veel geld in moeten smijten en ik denk dat Boonstra dát niet doet.”