Truc of overmacht: Poolse plukkers in de boomgaard

Van onze correspondente MIDDELBURG - De mega-fruitteler uit Krabbendijke heeft naar eigen zeggen echt alles geprobeerd om op een legale manier werknemers te krijgen voor de appel- en perenpluk in september 1993.

Zowel het plaatselijke arbeidsbureau als de fruittelersorganisaties NFO en de ZMO beamen dat. Desondanks werd hij gedagvaard wegens overtreding van de Wet arbeid buitenlandse werknemers: de 27 Poolse werknemers die in 1993 bij hem aan de slag wilden, bleken toch als illegaal beschouwd te worden.

Officier van justitie T. de Jong van de Middelburgse rechtbank eiste gisteren een geldboete van 1 000 gulden per werknemer (dus maal 27), waarvan 500 gulden per werknemer voorwaardelijk, met een proeftijd van 2 jaar. De rechter doet op 3 augustus uitspraak.

Toen het grootste gedeelte van zijn plukkers het in de laatste week voor de pluk liet afweten, ging de Krabbendijkse fruitteler - op advies van de Dienst Landbouwvoorlichting - in zee met een bemiddelingsbureau dat hem aan Poolse arbeiders kon helpen. Legaal, zo was de bedoeling.

De Poolse plukkers zouden niet in loondienst komen, maar als zelfstandige ondernemers aan de slag gaan. Het Arbeidsbureau, de politie en gemeente Reimerswaal waren op de hoogte gesteld van hun komst. Maar de Polen waren ternauwernood aan het werk, of de Dienst Arbeidsverhoudingen van het ministerie van sociale zaken viel de boomgaard binnen. De Polen moesten weg.

Volgens een woordvoerder van het Landelijk bureau Arbeidsvoorzieningen in Rijswijk, opgeroepen als deskundige, moet een werkgever rekening houden met arbeidspieken en tijdig actie ondernemen. De fruitteler had zich aan kunnen melden voor de Eures-regeling - een internationale vacature-regeling om werknemers uit omringende landen aan te trekken.

Dat had de fruitteler niet gedaan. Aanvragen voor Poolse werknemers worden praktisch altijd afgewezen omdat er dichter bij huis arbeidskrachten voorhanden zijn.

Als het Goesse arbeidsbureau niet eens op de hoogte was van het bestaan van die internationale vacature-regeling, hoe kon het fruitteeltbedrijf dat dan wel zijn, vraagt raadsvrouw van de fruitteler P. Smits zich af. Ook wijst ze erop dat tot voor kort in verscheidene vakbladen nog onduidelijkheid heerste of het werken met Polen als zelfstandige ondernemers (dus niet in loondienst; in die zin is er dus ook geen sprake van een 'werkgever') nu illegaal was. Het in de arm nemen van het bemiddelingsbureau was in feite een stap die was genomen in een noodtoestand, omdat anders de oogst verloren zou gaan. Het fruitteeltbedrijf had er tenslotte al alles aan gedaan om met behulp van de fruitteeltorganisatie NFO en het arbeidsbureau (onder andere door te trachten werklozen en asielzoekers met de A-status in te zetten) aan plukkers te komen.

De officier van justitie vindt echter dat er in dit geval sprake was van een 'truc'. Polen laten werken zonder vergunning is nu eenmaal strafbaar. Het probleem was voorzienbaar: het speelde in 1992 ook. Bovendien kon het bedrijf weten van de internationale regeling om EU-arbeiders aan te trekken. “Een week van te voren aanmelden dat je 27 Polen hebt die als zelfstandige komen werken, dat gaat niet op. Eerst hadden Belgen, Ieren, Noren, Zweden enzovoorts aan bod moeten komen, dan pas Polen.”